Alle artikelen
Lilian Posthumus-van der Goot was de eerste gepromoveerde vrouwelijke econoom van Nederland, stond aan de basis van het Internationaal Archief voor de Vrouwenbeweging (tegenwoordig onderdeel van kennisinstituut Atria), maakte baanbrekende radio en vocht voor vrede. Ze gaf een stem aan een brede groep vrouwen.
Dat laat Antia Wiersma zien in haar proefschrift over de toonaangevende feministe, waarop ze op 18 september in Groningen promoveerde. Lilian (ook wel bekend als Willemijn) Posthumus-van der Goot liet veel van zich horen via de liberale AVRO-radio, met name in de rubriek Korte gesprekken van vrouw tot vrouw, die liep van 1936 tot en met 1951. ‘Daarin spraken vrouwen over van alles, van huiselijke onderwerpen tot nieuws uit de vrouwenbeweging,’ vertelt Wiersma. ‘Met het programma gaf Posthumus-van der Goot een heel diverse groep vrouwen een stem in de publieke ruimte, wat toen niet gebruikelijk was.’
Posthumus-van der Goot trok ook de aandacht als vredesactiviste, met name tijdens de Koude Oorlog. Wiersma: ‘Ze was vanaf begin jaren zestig onderdeel van een internationaal vrouwenvredesnetwerk. Daarin werd veel gereisd, naar vergaderingen aan beide zijden van het IJzeren Gordijn. Zo ontstonden er persoonlijke banden en werden er ideeën uitgewisseld over hoe men aan beide zijden dacht.’
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Weg met de ‘golven’
Vanaf ongeveer 1870 kreeg de wereld te maken met verschillende feministische golven, zo vertellen geschiedenisboeken. De eerste eindigde rond 1920 en de tweede vond plaats vanaf het einde van de jaren zestig tot en met de jaren tachtig van de twintigste eeuw. ‘Maar die manier van denken doet absoluut geen recht aan feministes in de periode daartussen,’ stelt Antia Wiersma. ‘Vrouwen als Posthumus-van der Goot hebben toen veel belangrijk werk verricht en daarom pleit ik ervoor om de metafoor van de feministische golven af te schaffen.’
In haar werk concentreerde Posthumus-van der Goot zich op vrouwen en vrouwennetwerken. ‘Bovendien had ze het er vaak over dat vrouwen hun vrouwelijke kanten moesten ontwikkelen. Daardoor is er wel gedacht dat ze geloofde dat de seksen fundamenteel verschillend waren en dat vrouwen vooral vrouwelijke dingen moesten doen.’ Sommige feministische tijdgenoten vonden dat maar niets. Maar het ligt subtieler, vertelt Wiersma: ‘Ze was sterk beïnvloed door de psychologie van Carl Jung, zoals die was geïnterpreteerd door psychologe Esther Harding. Volgens haar moesten vrouwen zowel hun mannelijke als hun vrouwelijke kanten ontwikkelen en die in balans brengen. Pas dan konden ze als volwaardig ontwikkelde personen een maatschappelijke bijdrage leveren. Dat laatste was dus wel degelijk haar doel en ze geloofde zeker in gelijke rechten voor man en vrouw.’
Beeld: Lilian van der Goot (midden) op de dag van haar promotie. Rotterdam, 11 december 1930.
Lilian Posthumus-van der Groot: feministe met een eigen stem
Lilian Posthumus-van der Goot was de eerste gepromoveerde vrouwelijke econoom van Nederland, stond aan de basis van het Internationaal Archief voor de Vrouwenbeweging (tegenwoordig onderdeel van kennisinstituut Atria), maakte baanbrekende radio en vocht voor vrede. Ze gaf een stem aan een brede groep vrouwen. Dat laat Antia Wiersma zien in haar proefschrift over de toonaangevende...
Transgenders zouden aan wanen lijden
Eind negentiende eeuw zochten wetenschappers naar woorden en begrippen om mensen te beschrijven die we tegenwoordig transgender zouden noemen. Een belangrijk deel van de behandelaars beschouwde genderdysforie als een waan. Dat laat Diederik Janssen (Universiteit Maastricht) zien in het tijdschrift Medical History. De belangstelling voor mensen die zich anders gedroegen dan op basis van hun geboortegeslacht...
Maya’s vluchtten voor droogte
Toenemende droogte leidde tot de neergang van de Mexicaanse Maya-cultuur in de tiende eeuw na Christus. Soms viel er wel dertien jaar achter elkaar te weinig regen, zo blijkt uit nieuw onderzoek naar de groei van stalagmieten. Stalagmieten groeien in grotten doordat water naar beneden druppelt en mineralen achterlaat op de kegel. Zo ontstaan laagjes,...
Esperanto moest een taal voor de vrede worden
Als iedereen dezelfde taal sprak, zou er nooit meer oorlog zijn. Tenminste, dat hoopte Ludwik Lejzer Zamenhof, de bedenker van het Esperanto. Hij werd geboren in een Joods getto in het Russische deel van Polen. ‘Niemand heeft zo sterk behoefte aan een neutrale menselijke taal als een Jood.’ ‘Saluton! Kia estas la vetero?’ Op het...
Hoe de peilingen de politiek gingen bepalen
Zolang er verkiezingspeilingen worden gehouden in Nederland, zolang klinkt er kritiek. Ze zouden onnauwkeurig zijn, of de uitslag te veel sturen. Maar na tachtig jaar is de kans klein dat de politieke peiling ooit weer zal verdwijnen. Bij verkiezingen behaalde de PVV de afgelopen decennia geregeld meer zetels dan de peilingen vooraf hadden voorspeld. Analisten...
Kevin Costner: ‘We vertellen het eerlijke verhaal over het Amerikaanse Westen’
Oscar-winnaar Kevin Costner heeft een achtdelige documentaire gemaakt over de Amerikaanse expansie westwaarts. De serie is vanaf 2 oktober te zien via The HISTORY Channel. Costner werkte samen met historicus en Pulitzer Prijs-winnaar Doris Kearns Goodwin. The West biedt volgens Costner ‘een portret van de Amerikaanse westelijke grensverlegging en van de mensen in die tijd,...
Sun Tzu: de gedroomde veldheer
Sun Tzu, de grote Chinese militair en strateeg, heeft miljoenen militairen, MBA-studenten en managers geïnspireerd met De kunst van het oorlogvoeren. Maar achter wie lopen ze eigenlijk aan? Alles begint met zijn naam. Sun Tzu klinkt goed. Compact en assonant; het rolt van de tong, met die verleidelijk fricatieve tzzz in het midden. Had hij...
Beatrice de Graaf over Antifa-besluit: terrorisme is een gevaarlijk begrip in handen van de overheid
‘Een schok’, zo omschrijft historicus Beatrice de Graaf het besluit van de Tweede Kamer om de Antifa-beweging als terroristische organisatie aan te merken. ‘Het is een historische breuk met alle zorgvuldigheid en visie die de Nederlandse overheid in de afgelopen eeuw heeft toegepast bij het bestrijden van politiek geweld.’ Als De Graaf het nieuws uit...
Onderhandelen met de punt van de sabel
Uit oorlog komt vrede voort: ex bello pax. Dat was het motto van de gebroeders Trip, dé wapenfabrikanten van de zeventiende eeuw. Hun bedrijf was het Rheinmetall van nu. Je ziet het nog verbeeld op diverse plaatsen in het Trippenhuis aan de Amsterdamse Kloveniersburgwal, waar tegenwoordig de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) zit. Bijvoorbeeld...
‘Hitler kwam aan de macht dankzij honderden kleine leugentjes’
Om de democratie te behouden moet het politieke midden samenwerken, zegt de Amerikaanse historicus Timothy W. Ryback in het oktobernummer van Historisch Nieuwsblad. Adolf Hitler was nooit aan de macht gekomen als centrum-rechts en centrum-links een coalitie hadden gesmeed. Ryback onderzocht hoe Hitler in 1933 rijkskanselier van Duitsland werd in een rechtse coalitie. Aan zijn...
Spike Lee toont de verwoestende nasleep van orkaan Katrina
Twintig jaar geleden veroorzaakte orkaan Katrina een catastrofe in New Orleans. Ter herinnering daaraan brengt Netflix de driedelige documentaire Katrina: Come Hell and High Water uit. Daaruit rijst een onthutsend beeld op. Niet zozeer van het natuurgeweld, maar vooral van de falende autoriteiten. Eigenlijk was de ramp na de ramp het grootst, zo blijkt uit...
‘Ook in de Weimarrepubliek ging veel nepnieuws rond’
Adolf Hitler werd in 1933 rijkskanselier dankzij een coalitie met centrum-rechtse partijen. Gemakkelijk was het niet. Zes maanden probeerden de politieke hoofdrolspelers Hitler van de macht af te houden, totdat ze vaststelden dat er geen alternatief was. Historicus Timothy W. Ryback schreef een boek over de formatie van het kabinet-Hitler, en trekt daaruit lessen voor...
