Alle artikelen
Charley Toorop kreeg volop erkenning als kunstenaar, maar in haar privéleven was het tobben. Zo blijkt uit de biografie door Wessel Krul.
De portretten van Charley Toorop (1891-1955) zijn meteen herkenbaar: de afgebeelde personen hebben gebeitelde koppen, grote ogen en iets gekwelds. Er zit een onderstroom van agressie in. Toen Toorop begin twintigste eeuw begon te exposeren veroorzaakte haar werk opschudding. Critici vonden het ‘mannelijk’, maar ze wilde niet behagend of dromerig schilderen, zoals andere kunstenaressen. Toch kreeg ze snel erkenning. In 1916 noemde een recensent haar ‘geniaal’ en dat betekende een doorbraak.
Charley was de dochter van schilder Jan Toorop, die haar aanmoedigde en financieel steunde. Met haar ouders verkeerde ze desondanks op gespannen voet. Om aan hen te ontsnappen trouwde ze jong met anarchist en alcoholist Henk Fernhout, die niet werkte, haar mishandelde, verkrachtte en haar werk vernielde. Ze kregen in sneltreinvaart drie kinderen. Na hun scheiding stond Toorop er alleen voor, maar dat vormde geen belemmering voor haar ontwikkeling. Ze besteedde de kinderen veel uit en was zeer productief.
Historisch Nieuwsblad scheurkalender 2027
- 365 dagen vol verrassende geschiedenis
- Van de Oudheid tot de eenentwintigste eeuw
- 1. Ontdek elke dag een bijzonder historisch verhaal
Historisch Nieuwsblad tijdelijk al vanaf 4,99 per maand
- Ontdek onbekende feiten en verbanden met tophistorici
- Lees & luister en krijg volledige toegang
- Papier én digitaal via de Historisch Nieuwsblad-app
Wessel Krul heeft haar leven gedetailleerd opgetekend, doorspekt met citaten uit talloze brieven. Toorop was bevriend met veel avant-gardisten en correspondeerde openhartig met hen, waardoor je haar bijna hoort praten: grillig, dwingend, huilerig, overtuigd van haar werk. Ook haar communistische sympathieën komen aan de orde. Met haar positie als vrouw in een mannenwereld was ze niet zo bezig. Haar hindernissen waren vooral van eigen makelij: ze verhuisde voortdurend, met alle onrust van dien, en kon niet met geld omgaan.
Maar het belangrijkste probleem vormden haar geliefden. Na het rampzalige huwelijk met Fernhout bleef ze hopen op een bestendige relatie. Ze had mislukte verhoudingen met de dichters Adriaan Roland Holst en Hendrik Marsman en met historicus en anarchist Arthur Lehning. In een interview verklaarde Toorop dat een leven als kunstenaar te combineren viel met het moederschap, maar minder met een relatie. Of, zoals ze zelf schreef: ‘’t Is altijd weer dit: strijd tussen vrijen en werken.’
Charley Toorop. Een schildersleven
Wessel Krul
636 p. Boom, € 39,90

Schilderij bovenaan: Maaltijd der vrienden (1935).
Charley Toorop had succes in het werk, maar pech in de liefde
Charley Toorop kreeg volop erkenning als kunstenaar, maar in haar privéleven was het tobben. Zo blijkt uit de biografie door Wessel Krul. De portretten van Charley Toorop (1891-1955) zijn meteen herkenbaar: de afgebeelde personen hebben gebeitelde koppen, grote ogen en iets gekwelds. Er zit een onderstroom van agressie in. Toen Toorop begin twintigste eeuw begon te exposeren veroorzaakte haar werk opschudding. Critici vonden het ‘mannelijk’, maar...
MTV zomaar verdwenen? Ik word oud
Het was maar een televisiezender. En ook nog eentje waarvoor je met je afstandsbediening naar de driedubbele cijfers moest doorklikken. Ergens tussen Baby TV en Euronews, in dat digitale niemandsland, hield MTV Music stand. Ballingschap is een groot woord, maar toch: niemand kwam er meer, in die slechte buurt. Ik ook niet. Waarom zou ik?...
In 1921 stond er een malle zwerver op de kieslijst
In 1921 veroverde de drankzuchtige ‘straatartiest’ Had-je-me-maar een zetel in de Amsterdamse gemeenteraad. Hij was naar voren geschoven door een groep anarchisten en plaatste de overheid voor een lastig vraagstuk: hoe moet je in een democratie omgaan met schertskandidaten? ‘Een politiek schandaal,’ kopte De Telegraaf in de vroege ochtend van 28 april 1921. De opwinding...
NAVO-tentoonstelling gestolen en beklad: actievoerders noemden het oorlogshitserij
Antimilitaristische actievoerders hadden het eind jaren zeventig gemunt op een reizende NAVO-tentoonstelling. Ze hekelden de oorlogspropaganda en organiseerden daarom eigen anti-NAVO-exposities. ‘Wat heeft u liever, een atoombom of een neutronenbom?’ In het ochtendgloren lag de Maastrichtse stationshal er treurig bij. Die septembernacht in 1979 hadden onbekenden vrijwel de gehele ‘Nederland 30 Jaar in de NAVO’-tentoonstelling...
Vetorecht was voor de Republiek ook al een groot probleem
Door bestuurlijke chaos dreigde de Nederlandse Republiek ten onder te gaan. Eén dwarsliggende stad of provincie kon de besluitvorming op nationaal niveau verlammen. Dat ging zo niet langer, vond de regent Simon van Slingelandt. Hij maakte een hervormingsplan, dat in Den Haag menigeen in de gordijnen joeg. Lang had Nederland er niet zo beroerd voor...
The Testament of Ann Lee: utopiste met een afkeer van seks
Een vrouw als sekteleider komt niet vaak voor. Maar het lukte de Britse Ann Lee om een groep volgelingen te laten geloven dat in haar de wederkomst van Jezus schuilging. The Testament of Ann Lee toont haar als een utopische idealist. Een religieuze beweging die seks verbiedt? Niet handig, al is het maar omdat nieuwe zieltjes nodig zijn, maar voor Ann Lee (1736-1784) is seks de wortel van het kwaad. In haar geboorteplaats Manchester...
Na de Lewinsky-affaire ontbeerde Bill Clinton elk moreel gezag
Oud-president Bill Clinton en zijn vrouw Hillary getuigen in een onderzoek naar de zakenman en veroordeelde pedoseksueel Jeffrey Epstein. Dat Bill met hem omging, wekt geen verbazing: hij hield van luxe en mooie vrouwen. Zijn erotische avonturen kostten hem tijdens zijn tweede termijn zelfs bijna de kop. Ooit was Bill Clinton de hoop van een...
Geniale profeet Montesquieu zag al: te veel macht voor één persoon is desastreus
Waarom was Frankrijk tijdens het bewind van Lodewijk XIV in verval geraakt? Op zoek naar het antwoord bestudeerde Montesquieu het politieke systeem in tal van landen en kwam tot een theorie die wereldberoemd werd: de trias politica, de scheiding der machten. Wie de naam Montesquieu in een online-krantenarchief invoert, stuit uit op talloze artikelen over de zegeningen van de democratische rechtsstaat. Nog steeds...
De Nubische koningin die de Romeinen wist te weerstaan
Ze had maar één oog, schreef een tijdgenoot, en ze was een ‘mannelijke vrouw’: koningin Amanirenas leidde Nubië toen het in de eerste eeuw voor Christus botste met de Romeinen. En volgens bewonderaars deed ze dat opmerkelijk dapper. Amanirenas is populair. De Nubische kandake – vrij te vertalen als ‘koningin’ – speelt de hoofdrol in...
De ondergang van Sparta was onvermijdelijk
In Sparta liet een kleine bovenlaag zich bedienen door een grote groep ondergeschikten. Volgens Andrew Bayliss was dat systeem op den duur onhoudbaar. Sparta spreekt tot de verbeelding. Op Netflix behoort 300, de film over de heldhaftige strijd van de Spartaanse koning Leonidas en zijn manschappen tegen de Perzen in de slag bij Thermopylae, tot de populairste historische drama’s van...
De geschiedenis van huisdieren: van honden en katten tot krokodillen
Al duizenden jaren leven mensen samen met huisdieren. Soms is het contact vooral functioneel, maar dikwijls ontstaat er een diepe band. Veel dieren zijn vertrouwde huisgenoten die een vaste plek innemen in het dagelijks leven. De oude Egyptenaren hielden behalve honden en katten, ook bavianen, gazellen en soms zelfs jonge leeuwen. Hun honden vervulden praktische taken, zoals jacht en bewaking. Terwijl katten onmisbaar waren...
Radiopriester Charles Coughlin jutte zijn conservatieve gelovigen op
Populistische predikanten verkondigen de boodschap van Donald Trump in megachurches. In de jaren dertig bereikte de aartsconservatieve father Charles Coughlin via de radio een miljoenenpubliek met zijn radicale politieke boodschappen. Op het hoogtepunt van de Grote Depressie luisterden naar schatting 30 miljoen Amerikanen iedere zondag naar dezelfde stem. Niet die van een president of generaal, maar van...