Alle artikelen

Mensen met één gigantische voet, een eenhoorn die alleen door een maagd gevangen kan worden of een steen die honger en dorst verdrijft. Dit alles staat, naast meer bekende wezens als leeuwen en zeehonden, in de natuurencyclopedie Der naturen bloeme (‘Het mooiste uit de natuur’) van Jacob van Maerlant. Het is de eerste grote natuurencyclopedie in het Nederlands en ze heeft bijgedragen aan de vorming van de taal, verspreiding van kennis en ontwikkeling van een leescultuur.

Rond 1270 schreef Van Maerlant Der naturen bloeme, een bewerking van het Latijnse Liber de natura rerum van de eveneens Zuid-Nederlandse Thomas van Cantimpré. Van Cantimpré stelde zijn encyclopedie eerder in de dertiende eeuw samen.

Het unieke van Van Maerlants werk zit hem niet zozeer in de inhoud, maar in de Middelnederlandse taal. Als er in de Middeleeuwen iets werd opgeschreven gebeurde dat tot dan toe in het Latijn, het Middelnederlands was uitsluitend een spreektaal. Van Maerlant liet zien dat ook serieuze zaken opgeschreven konden worden in een taal die iedereen verstond. Voor niet alle Latijnse termen bestond een woord in het Nederlands. Van Maerlant vertaalde ze en voegde zo woorden als eenhoorn en vliegenvanger toe aan de Nederlandse taal.