Home Geschiedenis van de westerse magie: van tovenarij tot Loch Ness

Geschiedenis van de westerse magie: van tovenarij tot Loch Ness

De een kon het monster van Loch Ness oproepen, de ander veroorzaakte met zijn tovenarij de Franse Revolutie. Ruud Vermeer beschrijft kleurrijke figuren in Meesters van de magie. Jammer genoeg houdt hij te weinig afstand tot zijn onderwerpen. 

Meesters van de magie Ruud Vermeer

Ewout Klei

Historicus en journalist

Gepubliceerd op: 29 mei 2025

De naam van Aleister Crowley kwam ik jaren geleden voor het eerst tegen in de EO-gids. De Britse occultist en schrijver was volgens de Evangelische Omroep een aanhanger van de Satan en zijn duivelse invloed werkte door in de popmuziek, onder andere bij de ‘hedonistische’ Britney Spears. Tegenwoordig zien wappies Crowley als ‘de slechtste man ter wereld’. Hij zou verantwoordelijk zijn voor de ‘globalistische agenda’ en voor het transgenderisme die de satanisten ons ‘schapen’ door de strot zouden duwen. 

Meer recensies lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

Over Crowley en vele andere kleurrijke figuren uit de underground van de westerse cultuurgeschiedenis schreef historicus Ruud Vermeer (1953) Meesters van de magie. Vermeer vertelt enthousiast over figuren als Crowley, Gilles de Rais, Alessandro Cagliostro, Paracelsus en natuurlijk Faust, maar Dichtung und Wahrheit lopen door elkaar. Het is uiterst vermakelijk om te lezen dat Crowley het monster van Loch Ness zou hebben opgeroepen, wat zou verklaren waarom ‘Nessie’ zich slechts af en toe manifesteert. Maar historici moeten zich met feiten bezighouden. Dichtung mag, maar dan als object van het onderzoek. Juist dat laat Vermeer na.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.

Het grote verhaal zou moeten zijn waarom magie aanvankelijk werd gezien als een wetenschap, in de tijd van de Verlichting in de marge raakte, maar misschien wel daardoor weer heel populair werd onder bepaalde groepen (rijke) mensen, zoals vrijmetselaars, theosofen en de kringen rond Crowley. Het ‘waarom’ is veel interessanter dan het ‘wat’.  

Toch bevat het boek veel boeiend materiaal. Bijvoorbeeld over de invloed van het geloof in magie op de West-Europese literatuur. Denk hierbij aan Goethes Faust en de heksen uit Shakespeares Macbeth, maar ook aan de roman Joseph Balsamo van Alexandre Dumas, waarin Cagliostro met zijn occulte fratsen de Franse Revolutie veroorzaakt. 

Helaas is het boek, mede vanwege de nogal rommelige opzet, allesbehalve volledig. De beroemde waarzegger Nostradamus, alchemist Nicolas Flamel van de steen der wijzen en de golem van de Praagse rabbi Löw ontbreken. Ook de verleidelijke heks Morgan Le Fay uit de Arthuriaanse legendes schittert door afwezigheid. Naar verluidt toverde zij zichzelf weg na een uit de hand gelopen seance met Crowley en Vermeer. 

Meesters van de magie. Een geschiedenis van de westerse magie 
Ruud Vermeer
411 p. Noordboek, € 34,90 

Meesters van de magie Ruud Vermeer

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 6 - 2025

Nieuwste berichten

Count Binface wordt geïnterviewd voor de verkiezingen in Clacton-On-Sea, 29 juli 2026.
Count Binface wordt geïnterviewd voor de verkiezingen in Clacton-On-Sea, 29 juli 2026.
Artikel

De eerste parodiepartij ontstond in een Tsjechische kroeg

Bij de tussenverkiezing in het Britse Clacton-on-Sea werd de rechts-populistische Reform UK-leider Nigel Farage uitgedaagd door Count Binface. Deze buitenaardse graaf met een vuilnisbak over zijn hoofd, een project van komiek Jon Harvey, drijft de spot met de Britse politiek. In 1911 deed de Tsjechische schrijver Jaroslav Hašek, die later beroemd werd met zijn verhalen...

Lees meer
Tijdens een protest in Toulouse roept BDS op tot een boycot van Israël, september 2025
Tijdens een protest in Toulouse roept BDS op tot een boycot van Israël, september 2025
Interview

Boycots hebben minder kans van slagen, zegt historicus

Pro-Palestijnse activisten hopen met boycots de internationale steun voor Israël onder druk te zetten. De Amerikaanse historicus Emily Twarog onderzoekt de geschiedenis van boycots. ‘Doordat we bijna alles online bestellen, is de fysieke ruimte die activisten nodig hebben verdwenen.’ Coca-Cola, Carrefour en Zara hebben op het eerste gezicht weinig overeenkomsten. Maar alle drie staan ze...

Lees meer
Tienduizenden Marokkanen proberen bij Ceuta de grens over te steken.
Tienduizenden Marokkanen proberen bij Ceuta de grens over te steken.
Interview

Spanje wilde Ceuta niet afstaan als het Gibraltar niet kreeg

Tienduizenden Marokkaanse jongeren staken massaal de grens over bij de Spaanse exclave Ceuta. Paolo De Mas, voormalig directeur van het Nederlands Instituut Marokko, legt uit hoe Ceuta eeuwen geleden in Spaanse handen kwam en bleef. ‘Voor Marokko is Ceuta een handzaam middel om pijnlijke politieke druk uit te oefenen op Spanje.’ Na nepnieuws en oproepen...

Lees meer
Soldaten bestormen het strand van Normandië in Pressure.
Soldaten bestormen het strand van Normandië in Pressure.
Artikel

Meteorologen ruziën over D-Day in film ‘Pressure’

Weersvoorspelling een saai onderwerp? Niet als het verloop van een oorlog ervan afhangt. Het op feiten gebaseerde Pressure toont de hoogoplopende ruzie tussen geallieerde meteorologen over de verwachting voor D-Day. Bedolven onder tegenstrijdige adviezen moet opperbevelhebber Dwight Eisenhower beslissen over de invasiedatum. Als D-Day een maand eerder was gepland, waren meteorologen het volstrekt met elkaar...

Lees meer
Loginmenu afsluiten