Home Turning Point: angst tijdens de Koude Oorlog

Turning Point: angst tijdens de Koude Oorlog

De Netflix-serie Turning Point: The Bomb and the Cold War duurt ruim negen uur. Dat is lang, maar de beloning is een met geweldig archiefmateriaal gelardeerd overzicht van de Koude Oorlog, vanaf het begin tot de oorlog in Oekraïne. Met een opvallende constante: de angst voor een nucleaire oorlog.

Ronald Reagan (l) en Michail Gorbatsjov in Genève in 1985.
Ronald Reagan (l) en Michail Gorbatsjov in Genève in 1985.

Jos van der Burg

Filmrecensent

Gepubliceerd op: 15 juli 2024

Update 19 juli 2024

Hoe zou de Koude Oorlog zijn verlopen als Amerika en de Sovjet-Unie geen atoombommen hadden gehad? Turning Point suggereert dat hij dan snel in een ‘hete oorlog’ was ontspoord. De twee ideologieën waren onverenigbaar, zodat uiteindelijk een van beide ten onder moest gaan. Omdat de dreiging van wederzijdse nucleaire vernietiging een oorlog tussen Amerika en de Sovjet-Unie onmogelijk maakte, vochten zij de strijd uit met proxy-oorlogen in Azië en Afrika. Dat is geen nieuwe visie op de Koude Oorlog, maar daar moet de serie het dan ook niet van hebben.  

Dit artikel krijg je van ons cadeau

Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en je hebt direct toegang.

Meer recensies lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in uw inbox.

Wel van een overweldigende hoeveelheid archiefbeelden en een imponerende lijst van historici, journalisten, diplomaten en (ex)politici die hun licht op de Koude Oorlog laten schijnen. Onder hen de vorig jaar nog net voor zijn dood geïnterviewde Daniel Ellsberg, de man van de Pentagon Papers. Hij noemt Stanley Kubricks atoomoorlogsatire Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb een documentaire: ‘Alles had zo kunnen gebeuren.’ Naast Ellsberg komen talrijke anderen aan het woord, van historicus Timothy Garton Ash tot de Estlandse premier Kaja Kallas en de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Het beeld dat oprijst is dat van de Koude Oorlog als een zichzelf versterkend systeem, waarin de wereld een aantal malen door het oog van de naald kroop.  

Met de ineenstorting van de Sovjet-Unie in 1991 leek de periode dood en begraven, maar het liep anders. Onder meer Michael McFaul, de Amerikaanse ambassadeur in Moskou tussen 2012 en 2014, houdt ook het Westen verantwoordelijk, omdat het Rusland na 1991 liet aanmodderen: ‘We hadden moeten investeren, maar keken weg.’ 

Poster Turning Point:The Bomb and the Cold War

Ronald Reagan (l) en Michail Gorbatsjov in Genève in 1985.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 7/8-2024

Dossier Koude Oorlog

Games hielpen spelers omgaan met de dreiging van een kernoorlog
Games hielpen spelers omgaan met de dreiging van een kernoorlog
Interview

Games hielpen spelers omgaan met de dreiging van een kernoorlog

In de jaren tachtig was een vernietigende nucleaire oorlog een populair thema in films en boeken, maar ook in rollenspellen. Historicus Malcolm Craig doet onderzoek naar deze tabletop role-playing games. ‘Spelers bedachten scenario’s voor hun eigen woonplaats. Welke effecten zou een atoomoorlog daar hebben?’ In de ruïnes van het dorpje Dubienka, aan de grens tussen...

Lees meer
De voorzitter van de Atlantische Commissie, mevrouw Hannie van Leeuwen, opent de 'reizende' NAVO-tentoonstelling in de hal van het station Den Haag Centraal. Links het VVD-Tweede Kamerlid, A. Ploeg, NL790703-26, 1979 VII 4, QAH9,Kunst en cultuur/Tentoonstellingen, QAK26,Overheid en politiek/Landelijke overheid en politiek/Krijgsmacht, Leeuwen, Hannie van, Ploeg, Ad
De voorzitter van de Atlantische Commissie, mevrouw Hannie van Leeuwen, opent de 'reizende' NAVO-tentoonstelling in de hal van het station Den Haag Centraal. Links het VVD-Tweede Kamerlid, A. Ploeg, NL790703-26, 1979 VII 4, QAH9,Kunst en cultuur/Tentoonstellingen, QAK26,Overheid en politiek/Landelijke overheid en politiek/Krijgsmacht, Leeuwen, Hannie van, Ploeg, Ad
Artikel

NAVO-tentoonstelling gestolen en beklad: actievoerders noemden het oorlogshitserij

Antimilitaristische actievoerders hadden het eind jaren zeventig gemunt op een reizende NAVO-tentoonstelling. Ze hekelden de oorlogspropaganda en organiseerden daarom eigen anti-NAVO-exposities. ‘Wat heeft u liever, een atoombom of een neutronenbom?’ In het ochtendgloren lag de Maastrichtse stationshal er treurig bij. Die septembernacht in 1979 hadden onbekenden vrijwel de gehele ‘Nederland 30 Jaar in de NAVO’-tentoonstelling...

Lees meer
Soldaten verwijderen een ballistische SS-19-raket op het terrein van de grootste voormalige Sovjet-raketbasis in het Oekraïense Vakulenchuk,
Soldaten verwijderen een ballistische SS-19-raket op het terrein van de grootste voormalige Sovjet-raketbasis in het Oekraïense Vakulenchuk,
Interview

Beantwoord Poetins nucleaire chantage met eigen dreigementen, zegt historicus

Het is tijd om ‘het angstevenwicht’ te herstellen, zegt de Oekraïense historicus Serhii Plokhy in de nieuwe editie van Historisch Nieuwsblad. De vrees voor wederzijdse vernietiging door kernwapens zorgde tijdens de Koude Oorlog voor een balans tussen de grootmachten. ‘Het ontbreken van dat angstevenwicht moedigt nu agressie aan.’ In zijn boek Het atoomtijdperk beschrijft Plokhy...

Lees meer
Nucleaire explosie in Nevada tijdens tests van de VS
Nucleaire explosie in Nevada tijdens tests van de VS
Artikel

Nucleaire ballonnen boven Europa? Dit wonderlijke wapen werd bijna werkelijkheid

In de jaren vijftig onderzocht het Amerikaanse leger of het kernbommen kon afgooien met een luchtballon. Die waren goedkoop en konden onopgemerkt richting vijandelijk gebied zweven. Toch zagen wetenschappers vooral risico’s: bij slecht weer kon een nucleaire ballon de verkeerde kant op waaien. De Fransen waren in de achttiende eeuw de eersten die luchtballonnen inzetten...

Lees meer
Loginmenu afsluiten