Home Trouwjurken maakten vrouwen prinses voor een dag

Trouwjurken maakten vrouwen prinses voor een dag

Trouwen in een feestelijke witte jurk, dat is tegenwoordig de wens van veel vrouwen. Toch zagen trouwjaponnen er niet altijd zo uit. Dat blijkt uit een tentoonstelling in het Fries Museum.

Prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven op hun huwelijksdag, 10 januari 1967.
Prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven op hun huwelijksdag, 10 januari 1967. Bron:

Bram van der Wilt

Beeldredacteur

Gepubliceerd op: 26 september 2024

Update 21 november 2024

Toen Isabella Stinstra uit Harlingen op 5 augustus 1782 in het huwelijk trad met de Amsterdammer Pieter de Clercq, hoefden de gasten niet te twijfelen aan haar afkomst. Ze droeg een nauwsluitend jak op een wijde rok, volgens de Friese traditie. Ook haar beugeltas was typisch Fries. De jonge bruid combineerde Franse elegantie met lokale traditie. Een trouwjurk was een uiting van identiteit, een manier om geloof, persoonlijke smaak, sociale klasse en plaatselijke cultuur te tonen.

Dit artikel krijg je van ons cadeau

Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en je hebt direct toegang.

Meer beeldessays lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

De afgelopen eeuwen ging de bruidsmode gelijk op met de alledaagse vrouwenmode, die op haar beurt samenhing met maatschappelijke ontwikkelingen. Zo was wit rond 1800 een populaire kleur in dagelijkse kleding vanwege de hernieuwde interesse in de klassieke Oudheid. Ook werd wit geassocieerd met zuiverheid, puurheid en onschuld.

Portret van Isaac Lambertus Cremer van den Berch van Heemstede en
Christina Elisabeth Roelants door Jan Adam Kruseman, 1840.
De witte jurk van Christina staat voor reinheid en onschuld.
Portret van Isaac Lambertus Cremer van den Berch van Heemstede en Christina Elisabeth Roelants door Jan Adam Kruseman, 1840. De witte jurk van Christina staat voor reinheid en onschuld.

Maar voor hun trouwjurk kozen zeker vrouwen uit de lagere klassen vaak een andere kleur, omdat ze hem na de bruiloft vaker wilden dragen. Zwart was populair, want dan kon de jurk na de bruiloft nog dienst doen bij begrafenissen, kerkgang en feestelijke gelegenheden.

Trouwkostuum van Dettje Sjoerds Winkler,
1862.
Trouwkostuum van Dettje Sjoerds Winkler, 1862.

Koninklijke bruiden droegen zilver. Ook koningin Wilhelmina trouwde in 1901 in zilverbrokaat, maar dat was voor gewone mensen niet weggelegd.

Huwelijk van koningin Wilhelmina
en prins Hendrik in de Grote Kerk
in Den Haag. Schilderij door Otto
Eerelman, 1901.
Huwelijk van koningin Wilhelmina en prins Hendrik in de Grote Kerk in Den Haag. Schilderij door Otto Eerelman, 1901.

Koningin in wit

Koningin Victoria kiest in 1840 voor het in koninklijke kringen ongebruikelijke wit voor haar bruidsjurk, met een sluier en decoratie van oranjebloesem. Haar portret wordt wijd verspreid onder de bevolking en heeft op deze manier veel invloed op de mode. Victoria zou trouwen in het wit in het Verenigd Koninkrijk een boost hebben gegeven.

Koningin Victoria in haar bruidsjurk,
door William Henry Egleton.
Koningin Victoria in haar bruidsjurk, door William Henry Egleton.

Door de opkomende vrouwenemancipatie en interesse in sport werd rond 1900 praktische kleding voor vrouwen populair. Sommige vrouwen trouwden zelfs in een zogeheten ‘wandelkostuum’, een soort mantelpak. Tijdens de Eerste Wereldoorlog ontstond een tekort aan kledingstoffen en gingen veel vrouwen in de fabriek werken. Hierdoor werd de mode eenvoudiger.

Huwelijksfoto van Gabriëlla
Henriëtte Emilia Herman
en Goswin Eduard Lups,
1926. Gabriëlla draagt een
moderne, korte jurk met een
lange sluier.
Huwelijksfoto van Gabriëlla Henriëtte Emilia Herman en Goswin Eduard Lups, 1926. Gabriëlla draagt een moderne, korte jurk met een lange sluier.
Trouwkostuum van Isabella Stinstra, 1782. De oudste trouwjurk in het Fries Museum waarvan de draagster bekend is.
Trouwkostuum van Isabella Stinstra, 1782. De oudste trouwjurk in het Fries Museum waarvan de draagster bekend is.

Na de oorlog kregen vrouwen meer vrijheid en werd de trouwjurk gebaseerd op avondkleding. De toegenomen welvaart in de jaren vijftig betekende dat ook vrouwen uit de lagere klassen zich een bijzondere trouwjurk konden veroorloven. Wit werd de uitgekozen bruidskleur; alleen oudere vrouwen trouwden nog in andere kleuren. De stijl van de jurken was traditioneel. Maar in de rebelse jaren zestig werd ook de bruidsmode moderner, kleurrijker, met soms korte jurkjes en zelfs broeken.

Twee bruidsjurken

Als in 2001 het eerste homohuwelijk wordt voltrokken, moeten de aanstaande bruiden AnneMarie Thus en Hélène Faasen ieder een jurk uitkiezen. Ze stemmen de japonnen op elkaar af. Om er niet samen uit te zien als één grote slagroomtaart, kiest AnneMarie voor een zachtgele jurk.

Huwelijksfoto van Hélène Faasen en AnneMarie Thus met links een van de eerste mannenechtparen, 1 april 2001.
Huwelijksfoto van Hélène Faasen en AnneMarie Thus met links een van de eerste mannenechtparen, 1 april 2001.

De huwelijken van beroemdheden dienden steeds vaker als inspiratiebron voor trouwjaponnen. En dan niet alleen koninklijke jurken, maar ook jurken van andere bekende mensen. Er werden zelfs kopieën van beroemde trouwjurken verkocht. De massaproductie van kleding gold sinds het begin van deze eeuw ook voor de bruidsmode: winkels als H&M en zelfs Zeeman boden hun eigen bruidsjurken aan. Tegenwoordig wordt het steeds populairder om tweedehands te shoppen. Ook bruidsjurken kunnen nu ‘pre-loved’ worden gekocht, om vervolgens voor de draagster te worden aangepast.

Trouwjurk van wol met synthetisch garen,
gedragen door Grietje Postma, 1973.
Trouwjurk van wol met synthetisch garen, gedragen door Grietje Postma, 1973.
Mini-jurk gedragen als trouwjurk
door Angeliek Hems, 1971.
Mini-jurk gedragen als trouwjurk door Angeliek Hems, 1971.

Meer info

Dit beeldessay is gebaseerd op de tentoonstelling ‘Ja, ik wil! 250 jaar trouwjurken’, die tot en met 16 februari 2025 te zien is in het Fries Museum in Leeuwarden.

Ja ik wil in Fries Museum

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 10 - 2024

Nieuwste berichten

Speculeren over Emily Brontë
Speculeren over Emily Brontë
Recensie

Speculeren over Emily Brontë

Deborah Lutz schreef een biografie over de Brontë-zuster van wie het minst bewaard is gebleven. Daardoor blijven veel vragen onbeantwoord. Wellicht is over geen enkele familie in de letteren zoveel geschreven als die van de Brontës. De levens van Charlotte, Emily, Anne en Branwell spreken tot de verbeelding. Je moet dan ook van goeden huize...

Lees meer
Radegunde voedt de armen. Miniatuur uit Leven van Sint-Radegunde, elfde eeuw.
Radegunde voedt de armen. Miniatuur uit Leven van Sint-Radegunde, elfde eeuw.
Artikel

Twee middeleeuwse nonnen komen in opstand 

In 589 liep de opstand in een Frankisch vrouwenklooster uit op moord en doodslag. Tijdgenoot Gregorius van Tours sprak in zijn Historiën – de enige bron die over de nonnenopstand bestaat – van een schandaal waarin de duivel de hand had. Wat zat er werkelijk achter deze rebellie?  Omstreeks het midden van de zesde eeuw...

Lees meer
Rivaliteit tussen Griekse stadstaten leidde tot een verwoestende oorlog
Rivaliteit tussen Griekse stadstaten leidde tot een verwoestende oorlog
Recensie

Rivaliteit tussen Griekse stadstaten leidde tot een verwoestende oorlog

Soms waren ze bondgenoten. Maar hun rivaliteit leidde uiteindelijk tot een verwoestende oorlog tussen Griekenlands dominante poleis. Dit artikel krijg je van ons cadeau Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en je...

Lees meer
Motor bij Kneppelfreed
Motor bij Kneppelfreed
Artikel

Op ‘knuppelvrijdag’ eisten de Friezen hun taal op

Op 16 november 1951 raakten boze Friezen in Leeuwarden slaags met de politie. Kneppelfreed, zoals deze confrontatie bekend kwam te staan, gaf een belangrijke impuls aan de emancipatie van de Friese taal. Aanleiding was een rechtszaak over een verkeersboete van zeven gulden. Eind oktober 1951 zorgde Fries statenlid en journalist Tsjebbe de Jong voor ophef...

Lees meer
Loginmenu afsluiten