Home In een Vikingschip de Atlantische Oceaan over

In een Vikingschip de Atlantische Oceaan over

  • Gepubliceerd op: 2 november 2023
  • Laatste update 07 nov 2023
  • Auteur:
    Tristan Lof
  • 7 minuten leestijd
Viking ship Draken Harald Hårgfagre.

De serie Viking Quest: America op The HISTORY Channel volgt een groep ervaren zeelieden, die van Noorwegen naar Noord-Amerika varen in een Vikingschip. Ze willen bewijzen dat Vikingen 1000 jaar geleden dezelfde reis konden maken, 500 jaar vóór Columbus.

Volgens recent onderzoek vestigden Vikingen zich rond het jaar 1000 op het noordelijkste puntje van Newfoundland. Hoe deze zeevaarders dat precies aanpakten, weet niemand. Producent John Wesley Chisholm, kapitein Björn Ahlander en scheepsbouwer Thomas Finderup probeerden dat te achterhalen, vertellen ze via een videoverbinding: ‘De enige manier om erachter te komen hoe de Vikingexpeditie verliep, was door de reis zelf te maken.’

Meer interviews lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in uw inbox.

Hoe is het idee voor deze expeditie ontstaan?

Chisholm: ‘Het was een plan van de Noorse zakenman Sigurd Olsson, die als kind al geïnteresseerd was in Vikingen. Die nieuwsgierigheid behield hij de rest van zijn leven en zorgde er uiteindelijk voor dat hij een Vikingsschip liet bouwen. Dat schip moest de tocht van de Vikingen overdoen.’

Het schip Draken Harald Hårgfagre.
Het schip waarmee de zeelieden de reis maakten: de Draken Harald Hårgfagre.

Jullie bouwden het grootste Vikingschip dat in de moderne tijd is gemaakt. Waarom?

Finderup: ‘Een groter schip is veiliger, vooral als het om een open boot gaat. Bij een kleinere variant komt er veel meer water op het dek. Toch is het in 1893 gelukt om van Bergen, Noorwegen, rechtstreeks naar Newport te varen met een kleinere Vikingboot, dus onmogelijk is het niet.’

Ahlander: ‘Er was ook een historisch argument om een groot schip te bouwen. We baseerden ons schip op dat van koning Harald Veelhaar, de eerste koning die over heel Noorwegen heerste. Uit historische beschrijvingen maakten we op dat in Haralds schip ongeveer honderd roeiers pasten en dat het zo’n 35 meter lang moest zijn. Wij waren de eersten die de tocht overdeden in een schip van dat gigantische formaat.’

In hoeverre komt jullie expeditie overeen met die van de Vikingen?

Ahlander: ‘We hebben exact dezelfde route afgelegd. We vertrokken in Noorwegen en legden tijdens onze reis aan op de Shetlandeilanden, de Faeröer, IJsland en Groenland, om uit te komen op Newfoundland. De Vikingen voeren vroeg in de lente om gebruik te maken van de gunstige wind, dus deden wij hetzelfde. We hadden ongeveer een maand om naar Amerika te reizen, want daarna zou de wind draaien en zou de tocht twee keer zolang duren.’

De crew op het schip.

Chisholm: ‘Niet alleen de route, ook de oceaan zelf is tijdloos. Regen kan fataal zijn als je aan de zee bent overgeleverd, net als 1000 jaar geleden. Zodra je de haven verlaat, kunnen zelfs de modernste hulpmiddelen je niet altijd beschermen.’

Toch gebruikten jullie af en toe moderne technieken, zoals een motor of een hijskraan.

Ahlander: ‘We hadden de tocht ook zonder die hulpmiddelen kunnen maken. Ze waren voornamelijk bedoeld om te voldoen aan de veiligheidseisen die nu gelden. Mocht het echt fout gaan, dan konden we bijvoorbeeld een noodsignaal sturen. Het blijft natuurlijk een gevaarlijke expeditie; het verbaasde me dan ook dat de veiligheidsinspectie ons liet gaan.’

Finderup: ‘Werkzaamheden waar wij tijdens onze reis moderne middelen voor gebruikten, deden de Vikingen met mankracht. Ze hadden bijvoorbeeld geen lier, maar trokken de mast door middel van een touw en speciale blokken omhoog. Op die manier konden ze de mast omhoog en omlaag hijsen tijdens de vaart. Het was een groot voordeel om de mast neer te halen wanneer ze roeiden of aan wal gingen.’

‘Vikingen waren trots op hun spierkracht’

Chisholm: ‘De Vikingen hadden wel technologie tot hun beschikking, maar zagen hulpmiddelen als zwakte. Ze waren simpelweg trots op hun spierkracht; ze gingen niet op zoek naar geavanceerde technieken om het varen makkelijker te maken.’

Hoe hebben jullie onderzoek gedaan naar het schip?

Finderup: ‘We weten dankzij archeologische vondsten dat de Vikingen gebruikmaakten van overnaadse scheepbouw. Dat houdt in dat ze de ene plank over de andere plaatsten en “vastklonken” met ijzeren draadnagels. Maar een schip van het formaat dat wij hebben gebouwd, is nooit gevonden. Dat het ooit heeft bestaan weten we alleen dankzij de saga’s.’

Viking ship Draken Harald Hårgfagre.
De voorkant van het Vikingschip.

Chisholm: ‘Daarnaast was deze expeditie juist bedoeld om meer te leren over de ontdekkingsreizen van de Vikingen. De zee laat geen sporen achter. We wisten ongeveer hoe de boot eruitzag en hoe de bemanning was georganiseerd, maar de enige manier om erachter te komen hoe hun reis verliep was door die over te doen. Als de Vikingen tot Chicago konden komen, en tot het begin van het riviersysteem van de Mississippi zoals wij deden, dan hadden ze van daaruit naar bijna overal in Amerika kunnen reizen.’

In de serie gaat het soms bijna mis. Hebben jullie tijdens de reis aan opgeven gedacht?

Ahlander: ‘Er waren momenten dat ik erg bezorgd was, vooral toen de mast brak tijdens onze eerste tocht naar Liverpool. Het grootste gevaar was het varen in de branding. Op open water kan je tijdens een storm altijd de koers wijzigen, maar vlakbij de kust heb je een groot probleem als het weer omslaat. Op zulke momenten mag je als kapitein nooit je zorgen tonen en moet je de teamspirit bewaren. Gelukkig hadden we twee jaar getraind en voeren we eerst naar Engeland voordat we de grote oversteek naar Amerika maakten. Dat was niet alleen nodig om het schip te testen, maar ook om te leren samenwerken. Het kostte ons veel tijd om onze bemanning en het schip zeewaardig te maken.’

‘We hebben twee jaar getraind voor we de oversteek naar Amerika maakten’

Chisholm: ‘Dit is exact hoe de Vikingen het deden. Het was een constant proces van vallen en opstaan. Duizenden Vikingen zijn waarschijnlijk met levensbedreigende rampen geconfronteerd voordat het een kleine groep lukte om Noord-Amerika te bereiken. Na elke poging leerden ze van hun fouten en kwamen ze weer een stapje verder.’

Finderup: ‘Ze hadden ook weinig keus. Vaak waren het bannelingen die op zoek waren naar een plek om zich te vestigen. De druk om te emigreren zorgde ervoor dat de Vikingen hun vaar- en scheepsbouwmethodes keer op keer moesten verbeteren en de risico’s voor lief namen. Die technieken gaven ze door van vader op zoon en een deel van die kennis bestaat nog steeds.’

Waarom spreken Vikingen zo tot de verbeelding?

Poster van Viking Quest

Viking Quest: America is op dinsdagen te zien om 21.25 uur op The HISTORY Channel. De herhaling is op zondag om 20:30 uur.