• Inloggen
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Account aanmaken
    Historisch Nieuwsblad 4/2016

    Het ware gezicht van de NSB

    Door: Bas Kromhout

    In november 2015 vertelde historicus Bas Kromhout tijdens de Historisch Nieuwsblad-collegedag Tweede Wereldoorlog over de NSB. Hoe 'fout' was deze beweging nu echt? Lees Kromhouts lezing over Mussert en zijn onderschatte groepering terug of bestel nu het nieuwe boek Fout! over dit onderwerp.

    Het komende uur ga ik u het een en ander vertellen over het bekendste voorbeeld van home grown fascisme in Nederland: de NSB. Er is iets vreemds aan de hand met de manier waarop we tegenwoordig kijken naar de NSB. Niemand wil met die partij of haar gedachtegoed worden geassocieerd. ‘NSB’er’ is een scheldwoord. Ons beeld van de NSB kan dus niet erg positief zijn, ben je geneigd te zeggen. Toch denken veel Nederlanders dat Mussert en zijn aanhangers nog wel ‘meevielen’ in vergelijking met de ‘echte’ nazi’s in Duitsland. Dat is namelijk het beeld dat oprijst uit de historische literatuur over de NSB.

    De Nederlandse nazi-beweging zou vooral hebben bestaan uit rancuneuze minkukels. Ter compensatie van hun onvermogen om zelf iets van het leven te maken, bliezen zij zich op als bronstige kikkers. Als meest sprekende voorbeeld hiervan dient Mussert zelf. Historicus Hermann von der Dunk omschreef de NSB-leider in 2005 als ‘een potsierlijke kopie van buitenlandse voorbeelden’, die ‘in veel te grote laarzen liep, terwijl zijn politieke horizon iets had van een doorgeschoten padvinder en een puberale romanticus.’ Deze opgeblazen, lachwekkende imitator zou in werkelijkheid een onbenullige figuur zijn geweest. Loe de Jong noemde Mussert in 1946 al ‘een typisch Nederlandse kleinburger’. Ook andere auteurs hebben Mussert als ‘burgerlijk’ gekenschetst. Daarmee bedoelen zij: kleingeestig, schoolmeesterachtig, provinciaal. Eigenschappen die je niet snel associeert met de leider van een extremistische beweging.

    Wilt u meer geschiedenisverhalen lezen?

    Ontdek de duizenden verhalen die we voor onze abonnees beschikbaar stellen, lees de nieuwste artikelen uit Historisch Nieuwsblad en ontvang iedere week leestips van de redactie in uw mailbox. Met Historisch Nieuwsblad Online krijgt u altijd de juiste historische context om het nieuws van nu te begrijpen.
    Registreer nu en lees de eerste maand voor slechts 1 euro!

    Al abonnee? Log dan in en lees direct alle geschiedenisverhalen online. Heeft u nog geen account of is uw emailadres niet bij ons geregistreerd? Lees dan hier hoe u verder kunt lezen.

    Word lidInloggen