Ubbi de Fries behoort tot de historische figuren over wie niets met zekerheid te zeggen valt. Zoveel wordt duidelijk uit het vermakelijke boek van Luit van der Tuuk over deze Vikingvoorman.
Was Ubbi afkomstig van Walcheren (behorend tot de kuststreek Frisia) of was hij een Deen? Maakte hij deel uit van het heidense grote leger dat in 865 Engeland aanviel of was hij op dat moment aan de kusten van Jutland? En bij welke veldslag sneuvelde hij? We weten het niet. Zoveel bronnen, zoveel tegenstrijdigheden. Uiteindelijk is het Van der Tuuk vooral om de legendevorming rondom zijn protagonist te doen. Vrome monniken als Abbo van Fleury zagen in Ubbi de personificatie van de duivel, maar Saxo ‘de Geleerde’ (een Deen) herkende in hem een ‘onverschrokken held’.
Van der Tuuk neemt Ubbi de Fries als leidraad om de geschiedenis van de Vikingen te vertellen. Daarbij weet hij heel wat feit en fictie te scheiden. Nee, de Vikingen droegen geen gehoornde helmen, die kregen ze pas van Richard Wagner in het midden van de negentiende eeuw toebedeeld. Ook weet hij saillante details te vermelden, zoals de aanwezigheid van vrouwelijke krijgers in de Vikingenlegers. DNA-onderzoek in Scandinavische graven wijst dat uit. Op Björkö werd een volledige wapenuitrusting aangetroffen in het graf van een vrouw. Hoewel patriarchaal, was de Scandinavische samenleving vrij egalitair in de verhouding tussen mannen en vrouwen.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Van der Tuuk vertelt hoe in het kielzog van de handelsroutes van de Noormannen een klasse van outlaws en avonturiers ontstond die strooptochten ondernamen. In eerste instantie beperkten deze ‘Vikingen’ (vrij vertaald: plunderaars) zich tot de kuststreken van Europa, maar uiteindelijk groeiden hun expedities tot complete veroveringsoorlogen uit.
Als lezer bekruipt je het gevoel dat Van der Tuuk op twee gedachten hinkt. Hij wil een algemene geschiedenis van de Vikingen in Europa vertellen, maar ook leven en legende van Ubbi de Fries beschrijven. Dat geeft het boek iets onevenwichtigs. Boeiend is het wel. Van der Tuuk heeft een vlotte pen en weet zijn kennis van de vroege Middeleeuwen enthousiasmerend voor het voetlicht te brengen.
Ubbi de Fries. Scheldevikingen in het grote heidense leger
Luit van der Tuuk
224 p. Omniboek, € 22,99
Beeld: Ubbi en zijn broer Ivar de Beenloze vechten met christenen. Manuscript uit de vijftiende eeuw.
