Home Het foute verleden van jeneverfabrikant Bols 

Het foute verleden van jeneverfabrikant Bols 

  • Gepubliceerd op: 23 apr 2024
  • Update 14 mei 2024
  • Auteur:
    Mirjam Janssen
Het foute verleden van jeneverfabrikant Bols 

Journalist Martin Hendriksma ging op zoek naar een verloren zoon uit de rijke familie Moltzer. Hij stuitte daarbij op het beladen oorlogsverleden van jenever- en likeurfabrikant Bols. 

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u ook toegang tot HN Actueel? Hiermee leest u dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvangt u exclusieve nieuwsbrieven. U kunt de eerste maand onbeperkt lezen voor € 1,99. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

Op 14 november 1941 vertrok Ernst Moltzer met twee verzetslieden naar Engeland in een klein bootje, Ozo genaamd – ‘Oranje zal overwinnen’. En dat is het laatste wat van hem werd vernomen. Hij stuurde geen bericht dat hij veilig was aangekomen. Martin Hendriksma kwam Moltzers verhaal op het spoor toen in 2020 in een huis in Heemstede een schuilplaats voor onderduikers werd ontdekt. In dat huis had Moltzer de laatste jaren van zijn leven gewoond. 

Meer recensies lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in uw inbox.

Geïntrigeerd begon Hendriksma de achtergrond van Moltzer uit te pluizen. Hij was een telg uit de familie die het jenever- en likeurmerk Bols verkocht. Net als andere bedrijven ontkwam Bols tijdens de Tweede Wereldoorlog niet aan handel met de Duitsers, maar de directeuren waren wel erg toeschietelijk. Begin 1941 rees een conflict tussen Ernst Moltzer, op dat moment adjunct-directeur, en zijn oom en neef in de directie over de leveranties van Bols aan de Duitse bezetter. Moltzer werd op non-actief gezet en probeerde naar het buitenland te vluchten. Was dat uit verzet tegen de Duitsers, zoals voor de twee andere mannen in het bootje gold? Of wilde hij weg bij zijn vrouw en dochtertje? Dat wordt niet helemaal duidelijk, zoals eigenlijk zijn hele karakter wat vaag blijft.  

Maar Hendriksma gooit zijn netten breed uit. Hij gaat ver terug in het verleden en beschrijft tal van andere familieleden, onder wie kleurrijke types. Dat levert een meanderend verhaal vol cliffhangers op. De fascinerendste figuur is uiteindelijk niet Ernst Moltzer, maar zijn vrouw Traut. Deze Oostenrijkse gravin treurde niet lang om de verdwijning van haar man en legde het aan met een ander. Bovendien organiseerde ze tijdens de oorlog allerlei feesten in het huis in Heemstede. Er gingen geruchten dat Traut haar man verraden had. Maar dat is volgens Hendriksma niet waarschijnlijk. Waren haar activiteiten dan een dekmantel voor  verzetsdaden? Ook dat wordt niet helemaal helder.  

Ernst Moltzer was een ervaren zeiler; hij had zelfs meegedaan aan de Olympische Spelen in 1936 in Berlijn. Maar kennelijk was dat niet genoeg om ongeschonden de overkant te halen. Het merendeel van de Engelandvaarders kwam onderweg om. Hoe Moltzer precies is gestorven, kan Hendriksma niet achterhalen. Maar door dna-onderzoek bij zijn speurtocht te betrekken weet hij het geluk af te dwingen en Moltzer terug te vinden. Zo eindigt het boek toch met een antwoord. 

Het geheim van Bols. Hoe de oorlog een familiebedrijf verscheurt

Het geheim van Bols. Hoe de oorlog een familiebedrijf verscheurt
Martin Hendriksma
352 p. De Geus, € 24,99 

Openingsafbeelding: Ernst Moltzer in 1934.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 5 - 2024

Dossier Tweede Wereldoorlog

Manstein aan het front in 1942
Manstein aan het front in 1942
Recensie

Hitler bedacht zelf het aanvalsplan tegen Frankrijk, blijkt uit dagboek van generaal

Militair historicus Roman Töppel heeft zes jaar van zijn leven gegeven om de oorlogsdagboeken en brieven van generaal Erich von Manstein door te spitten en vrijwel integraal uit te geven. Het eerste van drie delen is uitgebracht en beslaat de periode 1939 tot voorjaar 1941. Alleen al het lezen was een titanenklus, want Mansteins handschrift...

Lees meer
Nederlandse soldaat op wacht
Nederlandse soldaat op wacht
Recensie

Nieuw boek bevat honderden niet eerder gepubliceerde foto’s van de Duitse inval

De Duitse inval in mei 1940 is nog nooit zo uitgebreid in beeld gebracht als in het fotoboek En ineens was het oorlog. De honderden foto’s brengen de oorlog dichtbij. Dit artikel krijgt u van ons cadeau Wilt u ook toegang tot HN Actueel? Hiermee leest u dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze...

Lees meer
Een Amerikaans vliegtuig beschermt een konvooi handelsschepen tijdens de Tweede Wereldoorlog
Een Amerikaans vliegtuig beschermt een konvooi handelsschepen tijdens de Tweede Wereldoorlog
Interview

Bescherm handelsvloot weer zoals in de Tweede Wereldoorlog, zegt onderzoeker

De marine en de koopvaardij moeten weer leren in konvooi te varen, net als tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dat zegt historicus en marineofficier Matthijs Ooms, die promotieonderzoek deed naar maritieme handelsbescherming in de twintigste eeuw.  ‘Het escorteren van koopvaardijschepen in konvooien werd als methode ontwikkeld in de Eerste Wereldoorlog en geperfectioneerd in de Tweede,’ vertelt Ooms. Terwijl Nederland bezet was, werden alle...

Lees meer
Anti-Immigratie demonstratie escaleert in Den Haag
Anti-Immigratie demonstratie escaleert in Den Haag
Recensie

Historicus heeft kritiek op Rosan Smits: fascisme is geen inhoudsloze strategie

In haar boek Dit is fascisme waarschuwt politicoloog en journalist Rosan Smits voor uiterst rechtse ondermijning van de democratie. De waarschuwing is terecht, maar zij gebruikt het begrip ‘fascisme’ te gemakzuchtig in de ogen van expert Robin te Slaa. Fascisme is geen inhoudsloze machtspolitiek, zoals Smits beweert, maar een echte ideologie. Er zijn weinig boeken...

Lees meer
Loginmenu afsluiten