Home Het einde van een tijdperk

Het einde van een tijdperk

Terroristische aanslagen veroorzaken schokgolven die nog jarenlang, ja, decennialang samenlevingen in beweging brengen. Inmiddels hebben we er al een paar grote herdenkingsmomenten rond ‘9/11’ op zitten. In 2011 werd er uitvoerig bij stilgestaan. En nu in 2021 weer. Waarom houdt één zo’n aanslag ons nog steeds bezig? Het is niet zo dat die de wereldeconomie, of zelfs maar de Amerikaanse economie, ook maar een beetje uit het lood heeft geslagen. Onderzoek wees uit dat na grote aanslagen de beurzen zich meestal binnen een paar dagen hebben hersteld.

Het einde van een tijdperk
Utrecht. 02–11-2020. Beatrice de Graaf. Fotografie t.b.v. Historisch Nieuwsblad Columniste. Vincent Boon Photography © COPYRIGHT : VINCENT BOON 2020 © WWW.VINCENTBOON.NL

Beatrice de Graaf

Vaste columnist

Gepubliceerd op: 21 september 2021

Update 22 december 2022

Aanslagen doen iets met onze collectieve geestesgesteldheid. Ik weet nog dat Maarten van Rossem in 2001 bij hoog en bij laag volhield ‘dat het geen oorlog was’, en dat we niet zo moesten overdrijven, en dat de financiële crisis veel meer impact had. In 2011 herhaalde hij dat allemaal nog een keer. Hoe graag ik Maarten ook gelijk wil geven, op het moment dat een Amerikaanse president (George W. Bush) beweert dat dit het begin is van een crusade, een war on terror, gebeurt er wel echt iets. Acht biljoen dollar en 800.000 doden verder moeten we concluderen dat er iets is gekanteld.

Dit artikel krijg je van ons cadeau

Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en je hebt direct toegang.

9/11, de War on Terror, en de vernederende terugtrekking van de westerse troepen uit Afghanistan markeren wel degelijk ‘the end of an era’, zoals president Joe Biden op 31 augustus verklaarde. Het tijdperk van de Amerikaanse unipolaire wereldorde lijkt toch echt te zijn afgelost door een nieuwe chaos. Of juist door een terugval in negentiende-eeuwse geo- en machtspolitiek.

En hoe zijn wijzelf veranderd? Twintig jaar na 9/11 is ons denken over veiligheid voorgoed veranderd: van reactief naar preventief, van defensief naar worstcasescenario-planning. Door de onveiligheid zijn jongeren massaal angstiger en depressiever geworden. Het instrumentarium van het strafrecht en het internationale recht zijn enerzijds enorm uitgebreid, en anderzijds juist uitgehold door al die schendingen van de mensenrechten en dubbele standaarden die met de strijd tegen terrorisme gepaard gingen en gaan. Foreign Affairs stelde deze maand dat het jihadisme ook het rechtse extremisme een enorme boost heeft gegeven.

Wat betekent dat voor de buitenlandse politiek? Ik ben er nog niet goed uit. Zijn we afgestompt geraakt, helemaal murw en cynisch ten aanzien elke vorm van (neo)liberale interventies elders? Of zijn we juist sentimenteler en gevoeliger voor hypes geworden: ‘Red de Yezidi’s, bombardeer Assad/de taliban?’

Misschien moeten we weer meer over de negentiende eeuw gaan lezen. Hoe deden ze dat toen, diplomatie bedrijven met het tsarenrijk en het Ottomaans imperium? En daarnaast natuurlijk gewoon fatsoenlijk blijven, en de Afghanen die voor ons hebben gewerkt en hun gezinnen opvangen.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 10 - 2021

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten