Home Geschiedenis van de westerse magie: van tovenarij tot Loch Ness

Geschiedenis van de westerse magie: van tovenarij tot Loch Ness

  • Gepubliceerd op: 29 mei 2025
  • Auteur:
    Ewout Klei
Meesters van de magie Ruud Vermeer

De een kon het monster van Loch Ness oproepen, de ander veroorzaakte met zijn tovenarij de Franse Revolutie. Ruud Vermeer beschrijft kleurrijke figuren in Meesters van de magie. Jammer genoeg houdt hij te weinig afstand tot zijn onderwerpen. 

De naam van Aleister Crowley kwam ik jaren geleden voor het eerst tegen in de EO-gids. De Britse occultist en schrijver was volgens de Evangelische Omroep een aanhanger van de Satan en zijn duivelse invloed werkte door in de popmuziek, onder andere bij de ‘hedonistische’ Britney Spears. Tegenwoordig zien wappies Crowley als ‘de slechtste man ter wereld’. Hij zou verantwoordelijk zijn voor de ‘globalistische agenda’ en voor het transgenderisme die de satanisten ons ‘schapen’ door de strot zouden duwen. 

Meer recensies lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in uw inbox.

Over Crowley en vele andere kleurrijke figuren uit de underground van de westerse cultuurgeschiedenis schreef historicus Ruud Vermeer (1953) Meesters van de magie. Vermeer vertelt enthousiast over figuren als Crowley, Gilles de Rais, Alessandro Cagliostro, Paracelsus en natuurlijk Faust, maar Dichtung und Wahrheit lopen door elkaar. Het is uiterst vermakelijk om te lezen dat Crowley het monster van Loch Ness zou hebben opgeroepen, wat zou verklaren waarom ‘Nessie’ zich slechts af en toe manifesteert. Maar historici moeten zich met feiten bezighouden. Dichtung mag, maar dan als object van het onderzoek. Juist dat laat Vermeer na.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel leest u historische achtergronden bij het nieuws van vandaag. Nu de eerste maand voor maar 1,99.

Het grote verhaal zou moeten zijn waarom magie aanvankelijk werd gezien als een wetenschap, in de tijd van de Verlichting in de marge raakte, maar misschien wel daardoor weer heel populair werd onder bepaalde groepen (rijke) mensen, zoals vrijmetselaars, theosofen en de kringen rond Crowley. Het ‘waarom’ is veel interessanter dan het ‘wat’.  

Toch bevat het boek veel boeiend materiaal. Bijvoorbeeld over de invloed van het geloof in magie op de West-Europese literatuur. Denk hierbij aan Goethes Faust en de heksen uit Shakespeares Macbeth, maar ook aan de roman Joseph Balsamo van Alexandre Dumas, waarin Cagliostro met zijn occulte fratsen de Franse Revolutie veroorzaakt. 

Helaas is het boek, mede vanwege de nogal rommelige opzet, allesbehalve volledig. De beroemde waarzegger Nostradamus, alchemist Nicolas Flamel van de steen der wijzen en de golem van de Praagse rabbi Löw ontbreken. Ook de verleidelijke heks Morgan Le Fay uit de Arthuriaanse legendes schittert door afwezigheid. Naar verluidt toverde zij zichzelf weg na een uit de hand gelopen seance met Crowley en Vermeer. 

Meesters van de magie. Een geschiedenis van de westerse magie 
Ruud Vermeer
411 p. Noordboek, € 34,90 

Meesters van de magie Ruud Vermeer

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 6 - 2025

Nieuwste berichten

Negentiende-eeuws uitzicht op Havana
Negentiende-eeuws uitzicht op Havana
Artikel

Amerika wilde Cuba annexeren en er een slavernijstaat van maken

Cuba kampt met een acute energiecrisis, omdat Venezuela geen olie meer aan dat land mag leveren van Trump. Het lijkt erop dat Washington speculeert op de val van het communistische regime. Cuba is al sinds de vroege negentiende eeuw een obsessie voor de Amerikanen. Wie denkt aan Amerika en Cuba heeft misschien het debacle van...

Lees meer
‘Als royals niet van jongs af aan worden begeleid, komen ze eerder in opspraak.’
‘Als royals niet van jongs af aan worden begeleid, komen ze eerder in opspraak.’
Interview

‘Als royals niet van jongs af aan worden begeleid, komen ze eerder in opspraak.’

Vanwege hun banden met seksdelinquent Jeffrey Epstein komen de voormalige Britse prins Andrew en de Noorse kroonprinses Mette-Marit steeds verder in het nauw. Volgens historicus Kemal Rijken zijn het opvallend vaak royals van het tweede garnituur, die zich in de nesten werken. Waarom lijken zo veel prinsen en prinsessen zich te misdragen? Rijken: ‘Om dat...

Lees meer
Nagemaakte vissershuisjes die ooit op Testerep stonden
Nagemaakte vissershuisjes die ooit op Testerep stonden
Interview

In één keer verzwolg de zee het middeleeuwse eiland Testerep

Voor de Belgische kust lag ooit een waddeneiland, genaamd Testerep. In de veertiende eeuw werd het verzwolgen door de Noordzee. Archeoloog Soetkin Vervust en geoloog Ruth Plets zien een waarschuwing in de verdwijning van het eiland. ‘De zeespiegel stijgt steeds sneller.’ Dit artikel krijgt u van ons cadeau Wilt u ook toegang tot HN Actueel?...

Lees meer
Tekening van Hans en Parkie door Jean-Pierre Houel.
Tekening van Hans en Parkie door Jean-Pierre Houel.
Recensie

Twee achttiende-eeuwse olifanten maakten een bijzondere wereldreis

In de achttiende eeuw werden twee jonge olifanten op Ceylon gevangengenomen en door een oorlogseskader naar Nederland gebracht als geschenk voor stadhouder Willem V. Twaalf jaar lang leefden deze Hans en Parkie in de menagerie van Paleis Het Loo, tot ze na de Franse inval naar Parijs werden vervoerd en in de Jardin des Plantes terechtkwamen. In Hans en Parkie, twee olifanten op...

Lees meer
Loginmenu afsluiten