• Inloggen
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Account aanmaken
    Historisch Nieuwsblad 10/2006

    Eindelijk een Nationaal Historisch Museum

    dankzij de lobby van Jan Marijnissen en Maxime Verhagen

    Door: Janna Laeven

    Na jaren van getouwtrek en gekissebis is de kogel door de kerk: het Nationaal Historisch Museum komt er. Jan Marijnissen: 'En het Paleis op de Dam is de ideale locatie.'

    'Gevaarlijk.' Zo noemt Jan Vaessen, directeur van het Openluchtmuseum in Arnhem, de komst van het Nationaal Historisch Museum. Het zou de begrippen identiteit en nationaliteit op een verkeerde manier vermengen met geschiedenis. Ook Peter Sigmond, directeur Collecties van het Rijksmuseum, staat niet te springen. 'Het heeft iets hyperigs. Er zijn al heel veel musea in Nederland, en dat doet juist recht aan hoe ons land in elkaar zit.' 'Kul,' zegt SP-fractievoorzitter Jan Marijnissen, die al jaren voor een nationaal historisch museum pleit. 'De museumdirecteuren zijn gewoon bang voor hun hachje.' 
               
    Na jaren van plannenmakerij en gekibbel is de kogel door de kerk: het nationale museum waarin de geschiedenis in samenhang zal worden gepresenteerd, gaat er komen. In september stuurde minister Van der Hoeven van OC&W een brief naar de Tweede Kamer, waarin de plannen voor het Nationaal Historisch Museum (NHM) worden uitgelegd. Het moet een 'landmark' zijn, in een spectaculair gebouw, en geschiedenis uitleggen aan de hand van de Canon. Geschiedenis is nog altijd hip, dus nu is er het 'momentum', aldus Marijnissen, om het in één museum samen te brengen. 
               
    De aankondiging van de komst van het NHM door koningin Beatrix in de troonrede 2006 is het voorlopige hoogtepunt in een traject van vijf jaar, waarin beleidsmakers, historici en politici zich met een nationaal historisch museum bezighielden. Want, zo redeneerde men, al zijn er talloze Nederlandse musea die een stukje van de vaderlandse geschiedenis laten zien, het complete verhaal wordt nu nergens verteld. Er moest dus een museum komen dat de geschiedenis 'in samenhang' liet zien. 
               
    Maar hoe moest dat museum vorm krijgen? De vijf jaar sinds de eerste plannen waren jaren van worstelingen over de noodzaak, de inhoud en de mogelijke locatie van zo'n museum. Museumdirecteuren tuimelden op de opiniepagina's ruziënd over elkaar heen. Want een nationaal museum, dat riekt naar nationalisme, zo vond de een. De ander noemde het juist de frisse wind die nodig was. Verschillende partijen verbonden zich aan de plannen, en stapten er net zo makkelijk weer uit.

    Boulevard
    De eerste plannen voor een 'huis van de geschiedenis' ontstonden in 2001. In de kranten woedden discussies over het nut van geschiedenis en het gebrek aan historisch besef in Nederland. Uit een enquête onder Kamerleden bleek dat de kennis van geschiedenis bedroevend was. Willem van Oranje was volgens sommigen in Dokkum vermoord. Ook de kwaliteit van het geschiedenisonderwijs zou bedroevend zijn. In Den Haag staken Jan Riezenkamp, toen directeur-generaal Cultuur op het ministerie van Onderwijs, en de directeuren van het Nationaal Archief en de Koninklijke Bibliotheek (KB), de koppen bij elkaar. Ze wilden hun krachten bundelen en maakten een opzet voor een nieuw, multimediaal geschiedeniscentrum. 
               
    Door een lobby van de invloedrijke Riezenkamp bij hoge beleidsmakers in Den Haag was het in de zomer van 2002 zover: Riezenkamp kreeg 600.000 euro van het kabinet om zijn plannen verder uit te werken. Dat was het begin van de Boulevard van het Actuele Verleden, een ambitieus plan voor een ontmoetingsplaats waar iedereen kan leren over geschiedenis. Het moest een plaats worden met verhalenvertellers en acteurs, maar vooral ook met veel moderne technieken en multimedia. Het gebouw moest 'museum noch pretpark' zijn, maar wel veel mensen aanspreken. De plek was ook al bedacht: vlak naast het Haagse Centraal Station, tegen de KB en het Nationaal Archief aan. 
               
    Behalve de KB en het Nationaal Archief waren ook het Letterkundig Museum, het Centraal Bureau voor de Genealogie en het Rijksmuseum partners in de plannenmakerij. Als directeur van het project werd Hans Maarten van den Brink, voormalig hoofdredacteur Televisie bij de VPRO, gevraagd. 
               
    'De Boulevard was voor mij een plek van dispuut en hoogwaardige discussies,' zegt Peter Sigmond van het Rijksmuseum. 'Ik vond het een heel aardig concept. In ieder geval om over te praten. Het was toen nog allemaal heel fris.' Toch is het Rijksmuseum al vanaf het begin niet geheel van harte gesprekspartner in de plannen. 'Het Rijks deed niet echt con amore mee,' zegt Van den Brink. 'Maar ook de KB en het Nationaal Archief waren maar moeilijk samen te brengen. Iedereen werkte vrolijk langs elkaar heen.' 
               
    Van den Brink had moeite met de vele verschillende partners, en ook de steeds populairdere toon van de plannen rond de Boulevard stuitte hem tegen de borst. 'Ik had het gevoel dat we vervreemdden van de geschiedenis als wetenschap. Alles moest laagdrempelig, toegankelijk zijn. De partners hadden andere opvattingen dan ik. Hoe verder je af komt te staan van de academische kant, hoe meer kans je hebt op politiek misbruik van de geschiedenis. En een vereenvoudiging van de feiten kan omslaan in onwaarheid. Het werd me te populair.' Al na een paar maanden trok Van den Brink zich terug als algemeen directeur. Hij had naar eigen zeggen 'niet het geduld en de lange adem' die je nodig hebt voor het realiseren van het project.

    Wilt u meer geschiedenisverhalen lezen?

    Ontdek de duizenden verhalen die we voor onze abonnees beschikbaar stellen, lees de nieuwste artikelen uit Historisch Nieuwsblad en ontvang iedere week leestips van de redactie in uw mailbox. Met Historisch Nieuwsblad Online krijgt u altijd de juiste historische context om het nieuws van nu te begrijpen.
    Registreer nu en lees de eerste maand voor slechts 1 euro!

    Al abonnee? Log dan in en lees direct alle geschiedenisverhalen online. Heeft u nog geen account of is uw emailadres niet bij ons geregistreerd? Lees dan hier hoe u verder kunt lezen.

    Word lidInloggen