Home De wereldwandelaars – Wim Willems

De wereldwandelaars – Wim Willems

  • Gepubliceerd op: 17 december 2020
  • Laatste update 13 okt 2022
  • Auteur:
    Jeroen Vullings
De wereldwandelaars – Wim Willems

Vijf Nederlandse arbeiderskinderen liepen vlak voor de Eerste Wereldoorlog van Amsterdam naar Jeruzalem. Wim Willems beschrijft hun avonturen.

Hippies, maar dan uit het begin van de twintigste eeuw. Na lezing van Wim Willems’ De wereldwandelaars kun je het troepje Nederlandse idealisten in 1911 dat vanuit Nederland te voet de wijde wereld in trok gevoeglijk zo noemen. Arbeiderskinderen waren het, die hun leven zelf wilden inrichten. In eerste instantie deden ze dat conform hun idealen: pacifisme, geheelonthouding en socialisme. Ook wilden ze leren van ‘de school van het leven’, en daarvoor moest je de wereld betreden door te reizen – je reinste Wanderlust. ‘Wereldreizigers’ noemden ze zich. Een romantische sjerp met dat opschrift, schuin over hun borst gedrapeerd, getuigde daarvan. Boeiend is hoe Willems tijdens zijn vertelling van de reis die zijn wereldreizigers maakten, van Amsterdam naar Jeruzalem, steeds meer van hun ideeënwereld ontsluit. Zo komt via hun toevallige ontmoeting met de weduwe van onderwijsvernieuwer en leraar Jan Ligthart naar voren hoe diens denkbeelden bij hen wortel hadden geschoten. Aan geld wilden ze komen door hun reis journalistiek te verslaan én door onderweg zelfgetekende ‘portretkaarten’ te verkopen. Dat laatste werd geen succes. De armlastigen die ze ontmoetten toonden geen behoefte aan zulke nijverheid. Op grond van die naïeve verwachting kun je de wereldwandelaars natuurlijk afdoen als zonderlinge bloemenkinderen. Maar daarvoor was het voor een dubbeltje geboren vijftal te straatwijs. Ze kwamen uit arbeidersbuurten in Amsterdam, Delft en Den

Haag. Gerard Perfors, Bram Mossel en Frans van der Horn waren de eerste drie ‘wereldreizigers’. Na ongeveer een jaar voegde Marie Zwarts, Gerards vriendin, zich bij hen. De komst van een vrouw (en de hoorbare geluiden van het minnekozen) beproefde het moreel van de andere jongemannen. Ook de komst daarna van weer een andere vrouw uit Nederland, Hendrina, bevorderde de groepsband niet. Toch was het uiteindelijk de Eerste Wereldoorlog die een einde maakte aan het avontuur. De groep viel uiteen. De niet-Joodse Gerard bleef in Palestina, waar hij zionist werd en – in strijd met het pacifisme van weleer – de noodzaak leerde om gewapend te strijden voor zijn idealen.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

– Jeroen Vullings is biograaf en

criticus.

De wereldwandelaars. Een

verbond van idealisten

Wim Willems

384 p. Querido, € 23,99

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 1-2021

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer