Home Koninklijke peptalk via de radio

Koninklijke peptalk via de radio

Volgens koningin Wilhelmina beschikte het Nederlandse volk over ‘zóveel geestkracht en overflauwden moed en volharding.’ Dat zei ze in 1941 via Radio Oranje tegen haar onderdanen in bezet Nederland. Zulke woorden waren typerend voor haar toespraken in oorlogstijd, waarmee ze probeerde het moreel van haar luisteraars hoog te houden. Hierin was ze niet de enige. Haar Britse collega George IV gebruikte vergelijkbare woorden, zo laat historica Solange Ploeg zien in Tijdschrift voor Geschiedenis.

Koninklijke peptalk via de radio

Geertje Dekkers

Historicus en journalist

Gepubliceerd op: 28 november 2023

Update 4 december 2023

Zowel Nederlanders als Britten kregen te horen dat ze een sterke, dappere eenheid vormden. En dat hun vorsten meeleefden met hun oorlogsleed. Ook besteedden Wilhelmina en George allebei woorden aan de verderfelijkheid van hun vijanden, maar Ploeg signaleert op dit punt wel een verschil. George sprak namelijk in vrij abstracte termen over de nazi’s. Hij had het over ‘slechtheid’, ‘het kwaad’ en ‘duisternis’. Wilhelmina gebruikte directere taal en sprak over ‘onze gemeenschappelijke aanrander’ en ‘de moffenbenden’.

Dit artikel krijg je van ons cadeau

Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en je hebt direct toegang.

Ploeg verklaart dat verschil uit het feit dat Wilhelmina’s onderdanen, in Nederland en Nederlands-Indië, dagelijks direct te maken hadden met hun bezetter, terwijl de vijand voor de Britten meer op afstand stond. De beeldender sprekende Wilhelmina voelde zich bovendien meer op haar gemak achter een microfoon dan George. Hij stotterde en sprak daarom niet graag voor een groot publiek.

Openingsbeeld: Wilhelmina achter de microfoon in Londen, 28 juli 1940.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 12 - 2023

Dossier Tweede Wereldoorlog

Japanse soldaten marcheren langs een Britse militaire post bij Shanghai, 1937.
Japanse soldaten marcheren langs een Britse militaire post bij Shanghai, 1937.
Recensie

De Tweede Wereldoorlog transformeerde Azië

Voor Aziaten was de Tweede Wereldoorlog misschien wel ingrijpender dan voor Europeanen, bewijst sinoloog Hans van de Ven. Al langer klinkt er kritiek op onze nogal eurocentrische blik op de Tweede Wereldoorlog. De oorlog in China die in 1937 al begon, de hongersnoden in Bengalen en op Java en militaire operaties zoals het Japanse offensief...

Lees meer
Willem Wilbrink
Willem Wilbrink
Nieuws

Het onbewezen Dachau-verleden van Willem Wilbrink

Willem Wilbrink is een stokoude man die regelmatig in de media en bij oorlogsherdenkingen wordt uitgenodigd als oud-kampgevangene en verzetsheld. Volgens eigen zeggen heeft hij in het concentratiekamp Dachau veertig mensen het leven gered. Hans Vogelzang wilde meer weten over dit bijzondere verhaal en ging op zoek naar ondersteunend bewijs in kampmemoires en archieven. Maar...

Lees meer
Goring wordt bevraagd tijdens de Neurenberg processen
Goring wordt bevraagd tijdens de Neurenberg processen
Artikel

Het Proces van Neurenberg: hoe oorlog een misdaad werd

Europese landen willen een nieuw tribunaal oprichten dat Russische leiders moet vervolgen vanwege de agressieoorlog tegen Oekraïne. Tachtig jaar geleden werden in Neurenberg voor het eerst politieke en militaire leiders veroordeeld voor het voeren van een agressieoorlog. Sindsdien kijkt de internationale gemeenschap anders aan tegen militair geweld: het was geen recht meer, maar een misdaad....

Lees meer
Anti-oorlogsactivisten probeerden  de Dodenherdenking ook in 1969 te ontregelen
Anti-oorlogsactivisten probeerden  de Dodenherdenking ook in 1969 te ontregelen
Artikel

Anti-oorlogsactivisten probeerden de Dodenherdenking ook in 1969 te ontregelen

De bekladding van het Nationaal Monument op de Dam door vermoedelijk pro-Palestijnse activisten in de vroege ochtend van 4 mei is geen primeur. In 1969 besmeurden activisten niet alleen het Verzetsmonument in Utrecht met rode verf, maar lieten zij ook twee rookbommen afgaan tijdens de Dodenherdenking. Destijds was het Amerikaanse oorlogsgeweld in Vietnam de aanleiding...

Lees meer
Loginmenu afsluiten