Home Angst en vrijheid – Keith Lowe

Angst en vrijheid – Keith Lowe

Angst en vrijheid – Keith Lowe

Bas Kromhout

Hoofdredacteur

Gepubliceerd op: 28 mei 2018

Update 13 oktober 2022

Het lijkt onmogelijk de wereldwijde impact van de Tweede Wereldoorlog in één boek inzichtelijk te maken. En dat ook nog op een toegankelijke manier. Maar Keith Lowe heeft het geflikt. Het geheim van Angst en vrijheid is een combinatie van 25 indringende ooggetuigenverhalen en zijn eigen, bredere beschouwingen.

Zo besteedt Lowe veel aandacht aan de mythologieën over de Tweede Wereldoorlog die zich diep in het collectieve bewustzijn hebben genesteld. Over de hele wereld spreken mensen over de oorlog in termen van helden en monsters, apocalyps en wedergeboorte. Bovendien gebruiken we deze symbolen om onze hedendaagse wereld mee te duiden. Nergens is dat zichtbaarder dan in het politieke debat, waar verwijzingen naar fascisme en de Holocaust dagelijkse kost zijn.

Lowe wordt daar naar eigen zeggen wanhopig van. ‘Wat ooit een begrijpelijke reactie op gigantische en onmenselijke gebeurtenissen was, is sindsdien een onbewuste methode geworden om andere, verontrustender driften te bevredigen, waarvan sommige eigenlijk weinig met de oorlog te maken hebben.’ Zo vraagt Lowe zich af ‘of onze voortdurende fascinatie voor de verwoesting van de Tweede Wereldoorlog niet ook deels voortkomt uit onze eigen onbewuste wens om een actief aandeel te hebben in de vernietiging van de wereld’.

Het meest ergert de Britse historicus zich aan politiek misbruik. Toch vergelijkt ook hijzelf hedendaagse ontwikkelingen met de Tweede Wereldoorlog. Dat merkte hij tijdens het referendum over Brexit. Lowe ervoer het uittreden van zijn land uit de Europese Unie als een terugkeer naar het gevaarlijke nationalisme van vóór 1939. Het kostte hem moeite zichzelf ervan te overtuigen dat de geschiedenis zich niet noodzakelijkerwijs herhaalt en dat angst een slechte raadgever is. Met deze sympathieke ontboezeming laat Lowe zien dat een contemporain historicus ook maar een mens is, die zich niet kan loskoppelen van de wereld die hij beschrijft.

Bas Kromhout is historicus en journalist.

Angst en vrijheid. Hoe de Tweede Wereldoorlog ons voorgoed veranderde
Keith Lowe
548 p. Balans, € 27,50

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 5 - 2018

Nieuwste berichten

Jozef en Ctirad Masin
Jozef en Ctirad Masin
Artikel

Waren de Mašíns moordenaars of verzetshelden? Tsjechië komt er niet uit

Het overlijden van Joe Masin op 2 november 2026 in het Californische Santa Barbara was in de Verenigde Staten minder groot nieuws dan in Tsjechië. Ruim 75 jaar na zijn gewelddadige verzetsacties in zijn geboorteland ziet een deel van de Tsjechen Josef Mašín nog steeds als een moordende misdadiger. Voor anderen is hij, net als...

Lees meer
Zoektocht naar een Joods-Surinaamse familiegeschiedenis
Zoektocht naar een Joods-Surinaamse familiegeschiedenis
Interview

Zoektocht naar een Joods-Surinaamse familiegeschiedenis

Op bezoek bij zijn oma ontmoette Jaïr Salomon van Dijk haar Joodse generatiegenoot Mieke, die gedurende haar leven nooit iets te weten kwam over haar biologische ouders. Van Dijk ging op onderzoek uit en ontdekte dat haar vader een Surinaamse jazzartiest was en haar moeder een moeilijke jeugd had in vooroorlogse kindertehuizen. Hij vertelt erover...

Lees meer
Speculeren over Emily Brontë
Speculeren over Emily Brontë
Recensie

Speculeren over Emily Brontë

Deborah Lutz schreef een biografie over de Brontë-zuster van wie het minst bewaard is gebleven. Daardoor blijven veel vragen onbeantwoord. Wellicht is over geen enkele familie in de letteren zoveel geschreven als die van de Brontës. De levens van Charlotte, Emily, Anne en Branwell spreken tot de verbeelding. Je moet dan ook van goeden huize...

Lees meer
Radegunde voedt de armen. Miniatuur uit Leven van Sint-Radegunde, elfde eeuw.
Radegunde voedt de armen. Miniatuur uit Leven van Sint-Radegunde, elfde eeuw.
Artikel

Twee middeleeuwse nonnen komen in opstand 

In 589 liep de opstand in een Frankisch vrouwenklooster uit op moord en doodslag. Tijdgenoot Gregorius van Tours sprak in zijn Historiën – de enige bron die over de nonnenopstand bestaat – van een schandaal waarin de duivel de hand had. Wat zat er werkelijk achter deze rebellie?  Omstreeks het midden van de zesde eeuw...

Lees meer
Loginmenu afsluiten