Home Duitse mythes over honger

Duitse mythes over honger

In de Duitse herinnering aan de Eerste Wereldoorlog en de nasleep van de Tweede neemt hongersnood een voorname plaats in. Die herinnering is steeds voor politieke doeleinden gebruikt, stelt historicus Anne van Mourik.

Een Duitse man zoekt in vuilnisbakken naar iets eetbaars. Hamburg, 1946.
Een Duitse man zoekt in vuilnisbakken naar iets eetbaars. Hamburg, 1946.

Bas Kromhout

Hoofdredacteur

Gepubliceerd op: 24 maart 2026

Van Mourik onderzoekt in haar proefschrift hoe twee perioden van massale honger in Duitsland zijn blijven voortleven in de nationale herinnering. De eerste hongerperiode deed zich voor tijdens de Eerste Wereldoorlog, als gevolg van een geallieerde blokkade van de Duitse zeehavens. De keizerlijke regering greep de nood aan om propaganda te voeren tegen de Britten en hun ‘oneervolle’ strijdmethoden. Ook na de oorlog werd de herinnering aan de hongerblokkade levend gehouden, omdat ze een alternatieve verklaring bood voor de pijnlijke nederlaag. De nazi’s concludeerden dat Duitsland voor zijn voedselvoorziening nooit meer afhankelijk mocht zijn van het buitenland, maar eigen Lebensraum moest bezitten.

Direct na de ineenstorting van Hitlers regime heerste er opnieuw honger. De herinnering aan deze periode was verschillend in Oost- en West-Duitsland. Schoolboeken in de DDR gaven de schuld aan het kapitalisme, die in de Bondrepubliek vertelden dat het Wirtschaftswunder juist een einde aan de ellende maakte. Na de Duitse hereniging is het collectieve daderschap belangrijker geworden in educatie en zijn de hongerverhalen naar de achtergrond verdwenen. Met één uitzondering: de ontberingen van Duitsers die na de oorlog werden verdreven uit Oost-Europa worden vergeleken met het lot van hedendaagse vluchtelingen.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 4 - 2026

Nieuwste berichten

Het Joegoslaviëtribunaal heeft de historische waarheid niet achterhaald
Het Joegoslaviëtribunaal heeft de historische waarheid niet achterhaald
Onderzoek

Het Joegoslaviëtribunaal heeft de historische waarheid niet achterhaald

Enkel de waarheid zou als winnaar uit de strijd mogen komen. Met die ambitie begon het Joegoslaviëtribunaal (ICTV) in 1993 aan zijn taak. Maar het is er niet in geslaagd de historische waarheid over de Joegoslaviëoorlogen eenduidig te schetsen. Dat concludeert historicus en journalist Petar Finci in zijn proefschrift, dat hij op 23 september verdedigde...

Lees meer
Amerikaanse artsen gebruikten zwarte kinderen om inentingsmateriaal te kweken
Amerikaanse artsen gebruikten zwarte kinderen om inentingsmateriaal te kweken
Artikel

Amerikaanse artsen gebruikten zwarte kinderen om inentingsmateriaal te kweken

Tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog entten witte artsen zwarte mensen in met het pokkenvirus, om nieuwe entstof te kweken voor de soldaten aan het front. Vaak gebruikten zij vrouwen en kinderen in slavernij. Die hadden zelf geen enkele keuze en moesten de risicovolle behandeling gedwongen ondergaan. De oorlog tussen de noordelijke en de zuidelijke staten van...

Lees meer
De Bronzen Soldaat (Estisch: Pronkssõdur) in Tallinn is een omstreden Sovjet-oorlogsmonument uit de Tweede Wereldoorlog.
De Bronzen Soldaat (Estisch: Pronkssõdur) in Tallinn is een omstreden Sovjet-oorlogsmonument uit de Tweede Wereldoorlog.
Artikel

Russische cyberaanval legde Estland negentien jaar geleden al grotendeels plat

Europese inlichtingendiensten waarschuwen dat Rusland ‘binnen enkele maanden’ de NAVO wil testen door hybride aanvallen uit te voeren. Dat zou niet voor het eerst zijn. Al in 2007 kreeg Estland te maken met Russische cyberaanvallen en nepnieuws, die de samenleving tijdelijk ontwrichtten. Het begon allemaal vanwege een standbeeld. In een stil hoekje van de militaire...

Lees meer
‘Een bekentenis door marteling was ook in de Middeleeuwen onvoldoende’
‘Een bekentenis door marteling was ook in de Middeleeuwen onvoldoende’
Interview

‘Een bekentenis door marteling was ook in de Middeleeuwen onvoldoende’

De berechting van de ‘architect van de 9/11-aanslagen’ loopt vertraging op, nu de rechtbank heeft bepaald dat zijn door marteling afgedwongen bekentenis geen geldig bewijs is. Het proces tegen Khalid Sheikh Mohammed is verdaagd tot 5 juni 2028. Middeleeuwse rechters in Europa twijfelden beduidend minder aan verklaringen die ‘onder tortuur’ waren afgelegd. Maar ze stelden...

Lees meer
Loginmenu afsluiten