Home Dossiers Fout in de oorlog Hoe wordt een foute vrouw weer goed?

Hoe wordt een foute vrouw weer goed?

Vrouwen die tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerden met de bezetter, werden na de bevrijding geïnterneerd. De meesten mochten na een jaar zonder veroordeling naar huis, maar bleven onder toezicht van een reclasseringsambtenaar.

Vrouw wordt kaal geschoren, Rotterdam (1945)
Een Rotterdamse vrouw wordt kaalgeschoren bij de bevrijding in mei 1945.

Bas Kromhout

Hoofdredacteur

Gepubliceerd op: 13 november 2025

Update 28 oktober 2025

Kampen voor foute Nederlanders
Dossier Fout in de oorlog Bekijk dossier

Wat was het doel van de reclassering? Wanneer vond de overheid dat ‘foute’ vrouwen waren veranderd in ‘goede’ vrouwen? Dat heeft historicus Lieke Speerstra uitgezocht op basis van een steekproef, waarover zij onlangs publiceerde in het Tijdschrift voor Geschiedenis

Het merendeel van de vrouwen was lid van de NSB. Toch werd hun collaboratie, anders dan bij mannen, minder als een politiek vergrijp dan als een morele uitglijder beschouwd. Collaborerende vrouwen heetten eerder zwak dan slecht te zijn. Zij zouden zich hebben laten meeslepen door hun echtgenoten of door een adoratie voor mannen in uniform. Om de vrouwen weer op het rechte pad te krijgen, werd een stabiel gezinsleven voorgeschreven met een ‘goede’ man en een stel kinderen om voor te zorgen. Dat was ook in het nationale belang, want Nederland had behoefte aan gezond en politiek betrouwbaar nageslacht.  

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 11 - 2025

Dossier fout in de oorlog

Anton Mussert met zijn vrouw Rie tijdens een Hagespraak in Lunteren, 22 juni 1940.
Anton Mussert met zijn vrouw Rie tijdens een Hagespraak in Lunteren, 22 juni 1940.
Interview

Auke Kok: ‘Mussert had je buurman kunnen zijn’

Hij was eerzuchtig, brutaal en zonder empathie. Maar ook getalenteerd, dapper en eigenlijk best charismatisch. Anton Mussert krijgt van zijn biograaf Auke Kok een menselijk gezicht. ‘Ik heb de indruk dat zijn vader altijd over zijn schouder meekeek.’ Het begon met dozen vol brieven en ander persoonlijk materiaal van Anton Mussert. Ze lagen al jaren...

Lees meer
Nederlandse SS-bewaakster
Nederlandse SS-bewaakster
Recensie

Nederlandse bewakers in concentratiekampen zagen zichzelf als slachtoffer

De Nederlandse mannen en vrouwen die in de concentratiekampen werkten hadden dikwijls een problematische achtergrond. Toch waren de meesten geen gestoorde monsters, toont Hans de Vries.  In Amor fati (1946) schrijft Abel Herzberg over wat hij heeft gezien in Bergen-Belsen, het concentratiekamp waar hij met zijn vrouw gevangenzat. Een van de essays gaat over ‘blonde Irmy’, een SS-Aufseherin die door de gevangenen ‘de griet’ wordt genoemd. Een niet al...

Lees meer
Aus der Fünten in Kamp Westerbork, 1942.
Aus der Fünten in Kamp Westerbork, 1942.
Recensie

Ferdinand aus der Fünten: hoe kon een winkelbediende uitgroeien tot monster?

Hoe groeide een ogenschijnlijk doodnormale winkelbediende uit tot de man die verantwoordelijk was voor de deportatie van tienduizenden Joden uit Nederland? De podcast De Jodenjager portretteert Ferdinand aus der Fünten en trekt parallellen tussen de jaren dertig en het heden. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Aus der Fünten als SS-Hauptsturmführer verantwoordelijk voor de deportatie van...

Lees meer
studenten van de Junkerschule Bad Tölz
studenten van de Junkerschule Bad Tölz
Recensie

Chris van der Heijden verzwijgt antisemitische uitlatingen van zijn vader

Zijn NSB-vader was geen antisemiet, beweert Chris van der Heijden in de biografie over zijn ouders. Hij verzwijgt echter een aantal antisemitische publicaties van zijn vader, zo concludeert historicus en journalist Peter Olsthoorn na eigen bronnenonderzoek. Afgelopen voorjaar verscheen Over de rand laait vuur. Mijn ouders en de oorlog van historicus Chris van der Heijden....

Lees meer
Loginmenu afsluiten