Home Atatürks secularisme putte uit Franse bronnen 

Atatürks secularisme putte uit Franse bronnen 

De beweging van de Jonge Turken, die zich aan het begin van het twintigste eeuw inzette voor de modernisering van het vaderland, liet zich door Franse ideeën inspireren. Dat laat historicus Remzi Çağatay Çakırlar zien in zijn proefschrift, waarop hij onlangs in Leiden promoveerde. 

Atatürks secularisme putte uit Franse bronnen 

Geertje Dekkers

Historicus en journalist

Gepubliceerd op: 19 juni 2025

Update 20 juni 2025

In 1925 gaf de intellectueel en Jonge Turk Abdullah Cevdet een tip aan de lezers van de krant İkdam. Iedereen die jong van geest was, moest het werk van Edouard Herriot eens lezen. De voormalige premier van Frankrijk en vooraanstaand lid van de sociaal-democratische Parti radical had in zijn boek Créer gepleit voor een grote maatschappelijke rol voor de wetenschap. Want die zou allerlei taaie problemen oplossen en vooruitgang brengen, zo beloofde Herriot. 

Abdullah Cevdet voelde zich aangetrokken door dit soort ideeën, en hij was de enige niet. Ook de leider van de jonge Republiek Turkije, Mustafa Kemal Pasja – tegenwoordig vooral bekend als Atatürk – voedde zich met Franse ideeën. Meer in het algemeen bestond er in de eerste decennia van de twintigste eeuw een grote Franse politiek-intellectuele invloed op vernieuwingsgezinde Turken. Het ‘kemalisme’, zoals dat in de jaren 1930 vorm kreeg, was gekleurd door Franse opvattingen over de scheiding tussen kerk en staat, waarvoor de Parti radical zich had ingezet. Mede daardoor werd het secularisme een van de pijlers van de Turkse staat.  

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 6 - 2025

Nieuwste berichten

Soldaten bestormen het strand van Normandië in Pressure.
Soldaten bestormen het strand van Normandië in Pressure.
Artikel

Metereologen ruziën over D-Day in film ‘Pressure’

Weersvoorspelling een saai onderwerp? Niet als het verloop van een oorlog ervan afhangt. Het op feiten gebaseerde Pressure toont de hoogoplopende ruzie tussen geallieerde meteorologen over de verwachting voor D-Day. Bedolven onder tegenstrijdige adviezen moet opperbevelhebber Dwight Eisenhower beslissen over de invasiedatum. Als D-Day een maand eerder was gepland, waren meteorologen het volstrekt met elkaar...

Lees meer
Vijftiende-eeuwse bruiloft in Florence, door Giovanni di ser Giovanni Guidi.
Vijftiende-eeuwse bruiloft in Florence, door Giovanni di ser Giovanni Guidi.
Interview

In Florence waren niet de huizen, maar de huwelijken onbetaalbaar

Wie een woning wil, moet vaak overbieden: twee derde van de huizen in Nederland wordt boven de vraagprijs verkocht. In de Renaissance hadden Florentijnen ook last van overbiedingsgekte: doordat rijke families de prijs opdreven, ontstond er ‘bruidsschatsinflatie’, vertelt historicus Marlisa den Hartog. ‘Bruidsschatten werden een financiële markt op zich.’ Hoe zag de vijftiende-eeuwse Italiaanse huwelijksmarkt...

Lees meer
Archeologen leggen de fundering van een Romeins badhuis bloot in Nijmegen, 2026.
Archeologen leggen de fundering van een Romeins badhuis bloot in Nijmegen, 2026.
Interview

Nieuwbouwwijken op Romeinse ruïnes: hoe kunnen we erfgoed bewaren?

Bij archeologische opgravingen in Nijmegen is het grootste Romeinse badhuiscomplex in Nederland ontdekt. Maar op de plek van de opgraving wordt binnenkort een nieuwe woonwijk gebouwd. Hoogleraar Monique van den Dries legt uit hoe archeologen en projectontwikkelaars elkaar kunnen helpen om Nederlands erfgoed zichtbaar te bewaren. Over een paar jaar staat het Nijmeegse Waalfront vol...

Lees meer
Zhivkov in 1980.
Zhivkov in 1980.
Artikel

Is Bulgarije pro-Russisch? Deze premier wilde van zijn land de zestiende Sovjet-staat maken

De kersverse Bulgaarse premier Roemen Radev zou pro-Russisch zijn; net als zijn voorganger Todor Zhivkov wijst hij graag op het Russische bevrijdingsverhaal van 1878. Die vroegere premier was zo loyaal aan het Kremlin, dat hij de Bulgaarse soevereiniteit inzette in onderhandelingen met Moskou. Zhivkovs pro-Russische koers botste met de ideeën van zijn dochter, die juist...

Lees meer
Loginmenu afsluiten