Home Gevaren aan de grenzen van Europa

Gevaren aan de grenzen van Europa

Aan de randen van Europa liggen landen waar het gist en borrelt – en soms tot uitbarstingen komt. Ivo van de Wijdeven laat zien hoe de conflicten er zijn ontstaan en hoe ze met elkaar zijn verweven.

Gevaren aan de grenzen van Europa

Rob Hartmans

Historicus, journalist en vertaler

Gepubliceerd op: 19 maart 2024

Update 26 maart 2024

Veel steden kennen rafelranden, voorbij de woonwijken gelegen terreinen met non-descripte bedrijven, braakliggende lapjes grond en schimmige loodsen. Voor de stad vormen ze meestal geen bedreiging. Sterker nog, veel van wat in het fraaie centrum niet welkom is, vindt daar een plek. Maar de rafelranden van Europa zijn een ander verhaal. Het welvarende centrum, grofweg de Europese Unie, wordt aan zijn grenzen geconfronteerd met gebieden vol onrust, conflicten en onberekenbare regimes.

Dit artikel krijg je van ons cadeau

Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en je hebt direct toegang.

Meer recensies lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

De meeste boeken over Europa beschrijven het continent van binnenuit, dat wil zeggen dat ze ingaan op de dromen, ambities, plannen en interne problemen van Europa. Historicus en politiek analist Ivo van de Wijdeven bekijkt Europa daarentegen vanuit de regio’s die aan ons werelddeel grenzen. Als we willen weten welke problemen op ons afkomen, met welke dreigingen we rekening moeten houden, dan zullen we moeten weten welke ambities en angsten er in deze ‘rafelranden’ leven.

In 2016 publiceerde Van de Wijdeven al De rafelranden van Europa, maar sindsdien is er zoveel gebeurd dat hij zijn boek geheel heeft herzien en sterk uitgebreid. Uiteraard komt in het hoofdstuk over Rusland nu ook de invasie in Oekraïne aan de orde. Tevens behandelt hij de gevolgen van de Brexit en het (mogelijke tweede) presidentschap van Donald Trump. Daarnaast is het boek uitgebreid met een fors hoofdstuk over de interactie tussen Europa en Azië, waar China zich steeds meer als supermacht manifesteert. Ook besteedt hij aandacht aan de rol van Turkije en de relatie met Afrika.

Elk hoofdstuk schildert met forse, maar trefzekere streken de geschiedenis van een bepaalde regio tot nu toe, waarbij Van de Wijdeven de grote lijnen afwisselt met verhelderende details. Evenals zijn collega-historicus Vladimir Poetin begint hij de geschiedenis van Rusland in de vroege Middeleeuwen, al legt hij heel andere accenten. Sterk aan dit hoofdstuk is dat de auteur duidelijk aangeeft waar Poetins imperialistische politiek vandaan komt en wat zijn argumentatie was om een vredelievend en democratisch buurland binnen te vallen.

De verdienste van dit zeer leesbare boek is dat het laat zien hoezeer de talrijke, en zeer ernstige, hedendaagse conflicten geworteld zijn in het verleden, en op welke wijze ze met elkaar verbonden zijn. Van dit boek word je zeker wijzer, maar niet bepaald vrolijker. Wie zich het liefst identificeert als struisvogel, moet het beslist níet lezen.

Alle rafelranden van Europa door Ivo van de Wijdeven

Alle rafelranden van Europa. De geschiedenis van Europa en zijn buren
Ivo van de Wijdeven
488 p. Spectrum, € 29,99

Openingsafbeelding: Een uitgebrande Russische tank bij Charkiv, 5 juni 2023. Bron: Shutterstock.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 4 - 2024

Nieuwste berichten

Eustatius van Boulogne op het tapijt van Bayeux
Eustatius van Boulogne op het tapijt van Bayeux
Artikel

Gaf een koningsmoordenaar opdracht voor het Tapijt van Bayeux?

Op het Tapijt van Bayeux speelt graaf Eustatius van Boulogne een heldenrol. Maar volgens de kronieken was hij een lafaard – of erger. Liet hij het borduurwerk maken om zijn naam te zuiveren? In het British Museum wordt momenteel het Tapijt van Bayeux tentoongesteld. Het is een van de belangrijkste bronnen over de Slag bij...

Lees meer
Allegorie op de Pacificatie van Gent. De Nederlandse Leeuw bewaakt het toegangshek naar de Hollandse Tuin met de zeventien provincies. Spaanse soldaten hebben de tuin omsingeld. Naar ontwerp van Adriaen Pietersz van de Venne, circa 1624.
Allegorie op de Pacificatie van Gent. De Nederlandse Leeuw bewaakt het toegangshek naar de Hollandse Tuin met de zeventien provincies. Spaanse soldaten hebben de tuin omsingeld. Naar ontwerp van Adriaen Pietersz van de Venne, circa 1624.
Artikel

De Pacificatie van Gent was een verdeelde vrede

De Pacificatie van Gent wordt wel gezien als een eerste onafhankelijkheidsverklaring van de Nederlanden. Katholieken en protestanten, steden en adel verenigden zich om de muitende soldaten van het Habsburgse leger het land uit te krijgen. Maar waren de ondertekenaars wel zo eensgezind? Op 8 november 1576 schalden de trompetten over de Botermarkt in Gent. Een...

Lees meer
Japanse soldaten marcheren langs een Britse militaire post bij Shanghai, 1937.
Japanse soldaten marcheren langs een Britse militaire post bij Shanghai, 1937.
Recensie

De Tweede Wereldoorlog transformeerde Azië

Voor Aziaten was de Tweede Wereldoorlog misschien wel ingrijpender dan voor Europeanen, bewijst sinoloog Hans van de Ven. Al langer klinkt er kritiek op onze nogal eurocentrische blik op de Tweede Wereldoorlog. De oorlog in China die in 1937 al begon, de hongersnoden in Bengalen en op Java en militaire operaties zoals het Japanse offensief...

Lees meer
VWO-leerlingen tijdens hun eindexamen, 8 mei 2026.
VWO-leerlingen tijdens hun eindexamen, 8 mei 2026.
Opinie

Geschiedenisonderwijs dreigt staatsopvoeding te worden 

Geschiedenislessen in de bovenbouw van het middelbaar onderwijs zullen vanaf 2030 zijn gericht op het opvoeden van leerlingen tot goede burgers met bepaalde gewenste opvattingen. Dat wil tenminste de commissie die de concept-examenprogramma’s heeft opgesteld in opdracht van het ministerie van OCW. Het vak geschiedenis dreigt hiermee te verworden tot staatspedagogiek.  De concept-examenprogramma’s voor het...

Lees meer
Loginmenu afsluiten