Clara Schumann was net Lady Gaga

Rond 1860 was Clara Schumann de succesvolste concertpianiste in Europa. Maar om zo ver te komen moest ze heel wat doorstaan, laat Christine Eichel zien.

Over haar bedoelingen met de biografie van Clara Schumann is Eichel duidelijk. Ze wil de ‘Lady Gaga’ van de negentiende eeuw neerzetten als een moderne vrouw die haar muzikale en ondernemende talenten ten volle heeft ontplooid, ondanks de tegenwerking die ze ondervond van een masculiene en misogyne muziekscene. Muzikaal gezien was Clara Schumann een nazaat van de Biedermeiertijd en de ‘kamermuziek’. De beslotenheid van een privéconcert bood troost in een samenleving die gebukt ging onder een geheime politie en die het verlangen naar vrijheid, gelijkheid en broederschap de kop indrukte. De muziek van Beethoven, Schubert en List behoorde tot Clara’s repertoire. En dat van haar echtgenoot natuurlijk, met wie zij in 1840 trouwde.

Eichel schetst het leven van een musicienne die als tieneridool werd gekneed door haar vader Friedrich Wieck. En als echtgenote van de biseksuele en psychisch labiele Robert Schumann werd gedwongen haar talenten te vernachelen, om als weduwe glorieus uit haar as te herrijzen. Rond 1860 was ze de gevierdste concertpianiste van Europa. Om die positie te bereiken moest ze over lijken gaan, zo betoogt Eichel. Robert zat de laatste jaren van zijn leven in een psychiatrische inrichting, maar ze bezocht hem daar niet. Hun net zo getormenteerde zoon Ludwig onderging een soortgelijk lot.

Eichel schuwt grote woorden en contemporaine vergelijkingen niet. Clara is het prototype van de ‘working mom’ die in haar dagelijkse bestaan een ‘worklife balance’ moet zien te vinden. Als een volleerd psychologe constateert Eichel dat Clara en Robert ‘histrionische persoonlijkheden’ zijn. Bovendien is hij een ‘narcist’ en lijdt zij in haar tienerjaren aan het ‘Stockholmsyndroom’, vermomd als onvoorwaardelijke liefde voor een vader die haar in geestelijk opzicht gegijzeld heeft.

Deze biografie leest als een trein. Dat Eichels verhaal wordt ontsierd door gepsychologiseer, voorbarige conclusies en anachronistische projecties neem je als lezer op de koop toe.