Home Chemische wapens in de Oudheid: bekogelde Hannibal zijn vijand met giftige slangen?

Chemische wapens in de Oudheid: bekogelde Hannibal zijn vijand met giftige slangen?

  • Gepubliceerd op: 23 mei 2025
  • Update 23 jun 2025
Chemische wapens in de Oudheid: bekogelde Hannibal zijn vijand met giftige slangen?

De Verenigde Staten leggen sancties op aan Sudan omdat het leger chemische wapens zou hebben gebruikt in de burgeroorlog in het land. Volgens The New York Times zette de Sudanese legerleider Burhan chloorgas in bij gevechten met de paramilitaire eenheid Rapid Support Forces (RSF). Tijdens de Eerste Wereldoorlog gebruikten Duitse soldaten al chloorgas bij Ieper, maar de geschiedenis van chemische wapens gaat veel verder terug.

Oude Griekse mythen verwijzen vaak naar ‘biochemische’ oorlogvoering in de vorm van giftige pijlen. Zo bedacht Odysseus niet alleen de list van het houten paard, maar smeerde hij zijn pijlen ook in met dodelijk gif. Het woord ‘toxisch’ (‘giftig’) is niet voor niets afgeleid van het Griekse woord voor pijl: toxon.

In de vijfde eeuw voor Christus gebruikten de Spartanen al brandende projectielen met zwavel om Athene te verslaan bij het stadje Plataan. En in de vierde eeuw voor Christus schreef de Griekse oorlogstacticus Aineias over het besmetten van stilstaande wateren tijdens een belegering. Hij gaf ook tips om belegeraars die tunnels onder een stadsmuur groeven tegen te werken: daarvoor moest men wespen of bijen loslaten in de tunnels.

Over Hannibal wordt gezegd dat hij tijdens een zeeslag aardewerken potten met giftige slangen op zijn vijanden afvuurde. Ook stinkende kamelen werden gebruikt: toen Croesus van Lydië in 548 v. Chr. de Slag bij Thymbara dreigde te verliezen, zette hij zijn boogschutters op de kamelen die hij normaal als lastdieren gebruikte. Hij stuurde deze ‘camelerie’ op de paarden van de tegenstander af, die snel de benen namen voor de stank van de kamelen.

Ook dierenkadavers en verhit zand waren populaire ‘biologische wapens’ om een slag te winnen. Van structurele inzet van biochemische wapens was in de Oudheid geen sprake.Het enige chemische middel dat op grote schaal lijkt te zijn gebruikt was het zogeheten Griekse Vuur: een Byzantijnse voorloper van de vlammenwerper.

Dossier Oudheid

Penelope en haar aanbidders
Penelope en haar aanbidders
Interview

‘Penelope was de gelijke van Odysseus’

In het Rijksmuseum van Oudheden (RMO) in Leiden is een tentoonstelling te zien over Penelope, de vrouw van Odysseus. Volgens curatoren Claire Stocks en Aurora Raimondi Cominesi schreef Homerus dat Penelope net zo listig en complex was als haar echtgenoot. Terwijl Odysseus na de Trojaanse Oorlog jarenlang over zee zwierf, zo vertelt Homerus, verzamelde zich...

Lees meer
Koen Ottenheym
Koen Ottenheym
Interview

‘Machthebbers schepten op over hun Romeinse verleden’

Reizend langs de limes, de grenzen van het Romeinse Rijk, onderzocht hoogleraar Koen Ottenheym de hernieuwde belangstelling voor de antieke geschiedenis vanaf de vijftiende eeuw. Die ging gepaard met misvattingen en manipulatie, zo beschrijft hij in De limes als legende. ‘In elke regio, in elke tijd werd werd de Oudheid voor een andere agenda gebruikt.’...

Lees meer
Prins Arikankharer doodt zijn vijanden
Prins Arikankharer doodt zijn vijanden
Artikel

De Nubische koningin die de Romeinen wist te weerstaan

Ze had maar één oog, schreef een tijdgenoot, en ze was een ‘mannelijke vrouw’: koningin Amanirenas leidde Nubië toen het in de eerste eeuw voor Christus botste met de Romeinen. En volgens bewonderaars deed ze dat opmerkelijk dapper. Amanirenas is populair. De Nubische kandake – vrij te vertalen als ‘koningin’ – speelt de hoofdrol in...

Lees meer
Jonge Spartanen
Jonge Spartanen
Recensie

De ondergang van Sparta was onvermijdelijk

In Sparta liet een kleine bovenlaag zich bedienen door een grote groep ondergeschikten. Volgens Andrew Bayliss was dat systeem op den duur onhoudbaar.   Sparta spreekt tot de verbeelding. Op Netflix behoort 300, de film over de heldhaftige strijd van de Spartaanse koning Leonidas en zijn manschappen tegen de Perzen in de slag bij Thermopylae, tot de populairste historische drama’s van...

Lees meer
Loginmenu afsluiten