Brieven september 2003

Asielzoekers
In reactie op het artikel ‘Laarzen waren een kostbaar bezit in Westerbork’ (reisbijlage Historisch Nieuwsblad 2003/5-6) moet mij het volgende van het hart. Het artikel sluit af op een wijze die in een blad voor en door historici niet te pas komt: ‘Even later, in Hooghalen, op zoek naar het verdwenen stationnetje waar de joden aankwamen tot de spoorlijn in 1942 werd doorgetrokken tot in het kamp, passeren we een asielzoekerscentrum. Opnieuw een slagboom, lage barakken en prikkeldraad.’ 
     Wat moet de lezer hier nu uit opmaken? Het kan toch niet de bedoeling zijn te suggereren dat de omstandigheden van de asielzoekers op enigerlei wijze overeenkomen met die van de joden in Westerbork tijdens de bezettingsjaren? Dat zou een dermate grove belediging zijn zowel aan het adres van de joodse slachtoffers als aan de huidige Nederlandse overheid en haar asielbeleid dat ik die mogelijkheid niet eens wil overwegen. Dus rest mij niet anders dan te concluderen dat Pegtel hier, niet wetende hoe dit artikel passend af te sluiten, snel heeft willen scoren. Dat doet zij op zeer smakeloze wijze, en ze geeft daarmee blijk van een grote laatdunkendheid tegenover de lezers en de opdracht een waardig artikel te schrijven.
Marjolein Schenkel 

Reactie Alies Pegtel
Ik zie wel degelijk sterke parallelen in de wijze waarop wij nu asielzoekers opvangen en de manier waarop dat in 1939 gebeurde. Is Westerbork immers niet opgericht in 1939 door de Nederlandse overheid om joodse asielzoekers uit Duitsland te herbergen? Natuurlijk waren het de Duitse bezetters die het kamp uiteindelijk (pas in 1942) omvormden tot doorvoerkamp. Maar laten we niet vergeten dat de Nederlanders zelf het vluchtelingenkamp hebben opgezet, ingericht, en in de jaren zeventig ook nog hebben gebruikt als opvangsoord voor Molukkers. Als ik nauwelijks vijf kilometer verderop een asielzoekerskamp zie waar mensen ook op een afgebakend terrein leven in barrakken, kan ik niet anders dan concluderen dat er maar weinig veranderd is aan de manier waarop wij omgaan met buitenlandse vluchtelingen. 

Reactie Marjolein Schenkel
Ik heb er toch moeite mee mij voor te stellen dat een artikel dat gaat over de rol van Westerbork tijdens de oorlog – afgezien van welgeteld één inleidende zin over Westerbork voor de oorlog en één vermelding van de Molukse vluchtelingen na de oorlog – het best kan worden afgesloten met een zin die terug schijnt te verwijzen naar de vooroorlogse functie. 
           Wellicht is de afsluiting niet bedoeld zoals ik haar had opgevat, maar in mijn ogen is die nog altijd zeer ongelukkig gekozen en niet bepaald gepast. 

Droom
‘I have a dream’ van Martin Luther King Jr. op 28 augustus 1963 (Historisch Nieuwsblad 2003/3) is zonder twijfel de beroemdste speech van de vorige eeuw. Wat weinigen echter schijnen te weten is dat hij eigenlijk een andere toespraak had gemaakt. Het eerste gedeelte van zijn (oorspronkelijke) tekst is een terugblik op honderd jaar (1863-1963) Emancipation Proclamation. Toen hij halverwege zijn speech merkte dat de reacties lauw waren, haalde hij een oude speech van stal, die hij eerder had gehouden: begin april op een massabijeenkomst in Birmingham en later op 23 juni 1963 in de Cobo-hal in Detroit. Van Detroit bezit ik de opnames. Ik vind deze uitvoering beter dan de bekende; Luther King is duidelijk beter in vorm, hij geeft zich vol overgave, is bijna buiten adem en hoorbaar emotioneel.
Dirk Roodzant, Axel 

IJskast
Een klein puntje in het verder zo onberispelijke blad: in het artikel over de huisvrouw (Historisch Nieuwsblad 2003/5/6) is sprake van elektrische apparatuur die na de Tweede Wereldoorlog in Nederland doorbrak, waaronder de ‘ijskast’. Het mag toch als bekend worden verondersteld dat een ijskast geen elektrisch apparaat is? Hier wordt ongetwijfeld een koelkast bedoeld. Een ijskast is immers een geïsoleerde kast waarin regelmatig een aan huis bezorgd brok ijs uit de ijsfabriek werd geplaatst teneinde voedselbederf tegen te gaan.
Henk Hemelaar 

Koning van Holland
In het stukje van Bas de Vries over Profumo (Historisch Nieuwsblad 2003/5-6) staat dat ‘McMillan Profumo al uit de Geheime Raad verwijderd’ had. Bedoeld is kennelijk de toenmalige premier, Harold MacMillan. In het stukje van Suzanne Jansen over een mogelijke bastaarddochter van Lodewijk Napoleon staat dat deze ‘koning van Nederland’ is geweest. Hij was koning van Holland. In het artikel van Patricia Oomen over het slapen in vorige eeuwen staat dat de eerste slaap van de nacht in het Latijn ‘concubia nocte’ heet. Het is óf ‘concubia nocte’, wat ‘in de eerste slaap’ betekent, óf ‘concubia nox’, wat ‘eerste slaap’ betekent.
J.L. Heldring, Den Haag