Berthe Hoola van Nooten was een weduwe met tekentalent

Van crotons tot papaja’s – Berthe Hoola van Nooten maakte prachtige tekeningen van de Indische natuur. Dat blijkt ook uit haar biografie die een lust voor het oog is. 

Berthe Hoola van Nooten schreef een standaardwerk over de plantkunde van Java. Haar Fleurs, fruits et feuillages (1863) gaat inmiddels bij antiquariaten voor 15.000 euro over de toonbank. De volledige collectie van 42 kleurplaten is als bijlage opgenomen.

David Apollonius Coppoolse schreef niet alleen een koffietafelboek, maar ook een compacte biografie van Hoola van Nooten. De Utrechtse domineesdochter (1817-1892) leidde een tragisch bestaan. Ze huwde de patriciërszoon Dirk III Hoola van Nooten en trok met hem naar Suriname. Na zijn vroegtijdige dood in 1846 en een mislukte onderneming in de Verenigde Staten – ze startte er een meisjesschool – kwam ze op uitnodiging van haar halfbroer in Nederlands-Indië terecht. Die had daar een succesvol bestaan als slavenhouder opgebouwd.

Hoola van Nooten betrok een woning in Buitenzorg, waar zij wederom een meisjesschool stichtte, en keek uit op de botanische tuin. Daar openbaarde zich haar ongekende tekentalent. Zij liet er geen misverstand over bestaan wat haar dreef. Ze wilde mannelijke botanisten geenszins naar de kroon steken en ze taalde niet naar wereldse roem, maar ze had eenvoudigweg het geld nodig. Haar tekenproject kreeg een subsidie van 2000 gulden. 

Coppoolse vertelt het verhaal van een daadkrachtige en vindingrijke weduwe die zich in het negentiende-eeuwse Indië niet liet kisten door het lot. Dat bedoelt hij zeker niet in feministische zin. In protestantse blaadjes reflecteerde Hoola van Nooten over de bezoekingen die op haar levenspad gekomen waren. Die waren in haar ogen ‘puryfying’; ze hadden haar godsvertrouwen verdiept. Hoola van Nooten was allerminst een suffragette of avonturierster. Wat dat betreft verschilt haar levensverhaal hemelsbreed met dat van haar eigenzinnige en vrijgevochten voorgangster Maria Sibylla Merian, de meesteres van de florale kunst van Suriname. Desalniettemin leidde ze in al haar gewoonheid een boeiend leven.  Coppoolse beschreef het met verve.