Home Atatürks secularisme putte uit Franse bronnen 

Atatürks secularisme putte uit Franse bronnen 

De beweging van de Jonge Turken, die zich aan het begin van het twintigste eeuw inzette voor de modernisering van het vaderland, liet zich door Franse ideeën inspireren. Dat laat historicus Remzi Çağatay Çakırlar zien in zijn proefschrift, waarop hij onlangs in Leiden promoveerde. 

Atatürks secularisme putte uit Franse bronnen 

Geertje Dekkers

Historicus en journalist

Gepubliceerd op: 19 juni 2025

Update 20 juni 2025

In 1925 gaf de intellectueel en Jonge Turk Abdullah Cevdet een tip aan de lezers van de krant İkdam. Iedereen die jong van geest was, moest het werk van Edouard Herriot eens lezen. De voormalige premier van Frankrijk en vooraanstaand lid van de sociaal-democratische Parti radical had in zijn boek Créer gepleit voor een grote maatschappelijke rol voor de wetenschap. Want die zou allerlei taaie problemen oplossen en vooruitgang brengen, zo beloofde Herriot. 

Abdullah Cevdet voelde zich aangetrokken door dit soort ideeën, en hij was de enige niet. Ook de leider van de jonge Republiek Turkije, Mustafa Kemal Pasja – tegenwoordig vooral bekend als Atatürk – voedde zich met Franse ideeën. Meer in het algemeen bestond er in de eerste decennia van de twintigste eeuw een grote Franse politiek-intellectuele invloed op vernieuwingsgezinde Turken. Het ‘kemalisme’, zoals dat in de jaren 1930 vorm kreeg, was gekleurd door Franse opvattingen over de scheiding tussen kerk en staat, waarvoor de Parti radical zich had ingezet. Mede daardoor werd het secularisme een van de pijlers van de Turkse staat.  

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 6 - 2025

Nieuwste berichten

Sport en gymnastiek moesten Nederlanders voorbereiden op oorlog
Sport en gymnastiek moesten Nederlanders voorbereiden op oorlog
Artikel

Sport en gymnastiek moesten Nederlanders voorbereiden op oorlog

Meer Nederlanders aan het sporten krijgen is al jaren overheidsbeleid, want bewegen is gezond. Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne is er een argument bijgekomen: sport bevordert de nationale weerbaarheid. Dit was meer dan een eeuw geleden zelfs de belangrijkste reden waarom onderwijzers en militairen pleitten voor verplichte gymlessen en meer sportaccommodaties. Fysieke...

Lees meer
Beatrice de Graaf
Beatrice de Graaf
Column

Beatrice de Graaf: ‘De beschaving sterft aan een netwerkinfarct’

Als de hedendaagse beschaving ten onder gaat, gebeurt dat niet door invallen van Vandalen. Noch door natuurrampen. En evenmin door een atoomoorlog. Maar het zal geschieden door overbelasting van webservers, telecomcentrales en data-opslagplaatsen. De afgelopen weken stonden de kranten vol nieuws over oorlog en conflict, nieuwe schermutselingen rond de Straat van Hormuz, een opleving van...

Lees meer
Vanuit een reddingssloep kijken bezoekers naar beelden van de Titanic.
Vanuit een reddingssloep kijken bezoekers naar beelden van de Titanic.
Recensie

Nieuwe Titanic-tentoonstelling draait vooral om spektakel

De rondreizende tentoonstelling Titanic: An Immersive Voyage is nu te zien in de Jaarbeurs van Utrecht. Het internationale entertainment bedrijf achter de tentoonstelling belooft met ‘innovatieve technologieën’ het verhaal van de scheepsramp tot leven te wekken. De makers hebben daarbij meer oog voor sensatie dan geschiedenis. Het eerste wat bezoekers bij binnenkomst zien is een...

Lees meer
Gesloten afdelingen van de East Birmingham Hospital tijdens de pokkenuitbraak in 1978.
Gesloten afdelingen van de East Birmingham Hospital tijdens de pokkenuitbraak in 1978.
Artikel

Hoe konden de pokken uit een Engels lab ontsnappen?

Een lek in een laboratorium veroorzaakte in 1983 een MKZ-uitbraak, blijkt uit onderzoek van de Volkskrant. Vijf jaar eerder ontsnapte er een veel dodelijker virus uit een lab. De WHO stond op het punt om de pokken uitgeroeid te verklaren, toen de ziekte plotseling opdook in de Engelse stad Birmingham. Het kostte de wereld 300...

Lees meer
Loginmenu afsluiten