Wat voor verschrikkingen mensen elkaar sindsdien ook hebben aangedaan, de hel van een langdurige loopgravenoorlog is lange tijd niet weergekeerd. Maar de mensheid is nooit te beroerd om te vervallen in oude fouten. Het nieuwe Ieper heet Bakhmut en het ligt in het oosten van Oekraïne. De bebouwde kom is van de wettige regering in Kiev; de Russen hebben de vuilnisbelt aan de rand van de stad in handen. Al maanden doen huurlingen van de Wagner Groep dagelijks een frontale aanval. Met kogels, granaten en – zo gaan geruchten – die andere oude bekende uit Ieper, gas. Elke dag houden de Oekraïners ze tegen.
Dit artikel krijg je van ons cadeau
Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en je hebt direct toegang.
Meer historische context bij het nieuws? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.
Een cameradrone vloog laatst over het slagveld van Bakhmut en het enige verschil met de Vlaamse velden was kleur. Tussen de Russische en Oekraïense loopgraven lagen overal mensen en delen van mensen. Is dat een been? Ligt daar een half persoon? De absolute zinloosheid deed me denken aan Sassoon. Hij stond bekend als een uitermate dapper soldaat, maar zag de waanzin van het veroveren van vierkante meters die de volgende dag weer gewoon van de vijand waren. Na een verlof weigerde hij terug te keren naar de loopgraven.
Zijn vriend en mededichter Wilfred Owen ging wel retour front en maakte in de Vlaamse modder misschien wel het beroemdste gedicht van en over de Grote Oorlog, ‘Dulce et Decorum est’. Het staat vooral bekend om de laatste regel, waarin Owen het sterven voor het vaderland in een verre loopgraaf ‘the old lie’ noemt. Niet veel later trapte hij zelf in die leugen; hij sneuvelde een week voor het einde van de oorlog aan een kanaal in Noord-Frankrijk dat toen vast heel belangrijk was voor een generaal.
Net zoals Bakhmut ongetwijfeld ergens in een oorlogsplan op een kantoor in het Kremlin staat genoemd als cruciaal voor de Russische opmars. Aanvalsgolf na aanvalsgolf komt uit de inmiddels geprivatiseerde loopgraven, zodat de Wagner-soldaten zo nu en dan een paar vierkante meter veroveren. Om de volgende dag, minus behoorlijk wat medestrijders, weer terug te worden gedrongen in de oude stellingen. Mensen die verstand hebben van oorlog schudden het hoofd – zo strategisch ligt Bakhmut ook weer niet. Maar Ieper was ook maar gewoon een stadje.
