Home Dossiers Middeleeuwen Specerijen in de Middeleeuwen

Specerijen in de Middeleeuwen

Lepeltje kaneel in de appeltaart, snufje nootmuskaat over groenten, een draai zwarte peper over de pasta en een kopje suiker in een luchtige cake. We hebben tegenwoordig alle specerijen van over de hele wereld tot onze beschikking, maar gebruiken ze met mate. Dat was in de Middeleeuwen wel anders. Ondanks de beperkte beschikbaarheid en hoge kosten werden er relatief veel meer specerijen gebruikt dan nu. Waarom waren specerijen zo populair en hoe kwamen we er eigenlijk aan?

Specerijen in de Middeleeuwen

Manon Henzen

Culinair historicus

Gepubliceerd op: 7 juli 2016

Update 29 augustus 2024

Banner Middeleeuwen
Dossier Middeleeuwen Bekijk dossier

Nee, specerijen werden niet gebruikt om de smaak van bedorven vlees te maskeren. En wel om de doodeenvoudige reden dat iemand die zich in de Middeleeuwen specerijen kon veroorloven, zeer zeker de beschikbaarheid over vers vlees had. Deze fabel laten we dan ook snel achter ons. Specerijen hebben wel een licht conserverende werking, maar dat was niet de belangrijkste reden dat ze zo veelvuldig werden gebruikt.

Meer lezen over de Middeleeuwen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

Specerijen werden in de Middeleeuwen op vier manieren gebruikt: voor parfum en cosmetica, als geurstof bij religieuze rituelen, als medicijn of preventief middel tegen ziekten en kwaaltjes en natuurlijk als ingrediënt in de keuken. Specerijen waren duur, erg duur. Het waren luxeproducten van ver. Zó ver dat men tot halverwege de veertiende eeuw slechts een vaag idee had over waar specerijen vandaan kwamen. Velen dachten dat ze uit het aards paradijs kwamen, dat ergens in de buurt van India zou liggen.

Gebruik van specerijen

Specerijen waren dan ook alleen weggelegd voor een kleine rijke elite. Alleen zij konden zich deze luxeproducten permitteren. Specerijen stonden voor stijl, welgemanierdheid en prestige. Ze waren een statussymbool waarmee je je van andere sociale klassen kon onderscheiden. Het overdreven gebruik ervan doet vermoeden dat dit de belangrijkste reden was voor het gebruik van specerijen. Belangrijker nog dan smaak.

Peperoogst. Uit: Le livre des merveilles de Marco Polo, vijftiende eeuw.
Peperoogst. Uit: Le livre des merveilles de Marco Polo, vijftiende eeuw.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.

Dossier Middeleeuwen

Byzantijnse zijde uit de zesde of zevende eeuw.
Byzantijnse zijde uit de zesde of zevende eeuw.
Artikel

Constantinopel bewaakte het geheim van zijde

In het tiende-eeuwse Byzantijnse Rijk had zijde de waarde van goud. Constantinopel bewaakte de productie ervan als een hellehond. Dat weerhield Lombardijns diplomaat Liutprand niet van een poging het textiele goud te smokkelen. Het ambitieuze hart van Liutprand van Cremona bonsde van opwinding, toen hij door de gouden poort van Constantinopel liep. Het was een...

Lees meer
Excommunicatie van Robert II de Vrome in 998. Schilderij door Jean Paul Laurens, 1875.
Excommunicatie van Robert II de Vrome in 998. Schilderij door Jean Paul Laurens, 1875.
Artikel

Excommunicatie in de Middeleeuwen: veroordeeld tot de duisternis

Om gelovigen in het gareel te houden dreigde de middeleeuwse kerk bij overtredingen met excommunicatie. Zondaars werden daarmee uit de gemeenschap gestoten en zouden na hun dood regelrecht naar de hel gaan. Maar hoe bang waren mensen daar nu echt voor? In 1445 had Margreet, echtgenote van Jacob van der Velde, een woordenwisseling met de...

Lees meer
Door de droogte ontstaan er barsten in de Nederlandse akkers
Door de droogte ontstaan er barsten in de Nederlandse akkers
Interview

‘We moeten weer leren leven met de bodem, net als in de Middeleeuwen’

Door extreme droogte en bosbranden gaan in heel West-Europa de alarmbellen af. Historica Maïka De Keyzer wijt ons gebrekkig preventiebeleid aan de moderne overtuiging dat we meester zijn over de natuur. ‘Wij denken dat we overal een technologische oplossing voor kunnen vinden. In de Middeleeuwen hadden ze die hoogmoed niet.’ Maïka De Keyzer doceert ecologische...

Lees meer
Een vrouw vliegt op een groen penismonster, circa 1345. Uit Decretum Gratiani, een twaalfde-eeuws kerkelijk wetboek.
Een vrouw vliegt op een groen penismonster, circa 1345. Uit Decretum Gratiani, een twaalfde-eeuws kerkelijk wetboek.
Beeldessay

Middeleeuwse memes over monsters, fallussen en ontblote billen

Wie een middeleeuws handschrift openslaat, hoeft zich niet te verbazen over dat soort bizarre voorstellingen in de kantlijn. Wat vertellen zogeheten marginalia over de belevingswereld van de middeleeuwer? De term ‘marginalia’ verwijst naar alles wat we terugvinden in de kantlijn van een tekst. In middeleeuwse manuscripten staan dikwijls persoonlijke toevoegingen van de kopiist of de...

Lees meer
Loginmenu afsluiten