Home Het seksleven van Benedetta

Het seksleven van Benedetta

De nieuwste film van Paul Verhoeven, Benedetta, toont volop seks tussen twee zeventiende-eeuwse nonnen. Waargebeurd, stelt Verhoeven, want zo staat het in het boek Immodest Acts van historicus Judith C. Brown uit 1986, over abdis Benedetta Carlini. Volgens andere historici kwam Benedetta niet alleen in de problemen vanwege haar seksleven.

Filmposter van Benedetta

Geertje Dekkers

Historicus en journalist

Gepubliceerd op: 17 augustus 2021

Update 26 september 2025

Browns boek, dat ter gelegenheid van de film in het Nederlands is vertaald als Benedetta (uitgeverij Prometheus) gaat over de Toscaanse mystica Benedetta Carlini (1590-1661), die vanwege visioenen en stigmata de aandacht trok. Dankzij haar religieuze ervaringen werd ze al voor haar dertigste abdis van een klooster, maar dat verliep allesbehalve soepel. Al snel werd ze onderwerp van kerkelijk onderzoek. De officiële aantekeningen daarvan vormden de basis voor Browns boek.

De notities stonden vol beschuldigingen. Een daarvan viel Brown in het bijzonder op: medekloosterlinge Bartoleomea Crivelli vertelde dat Benedetta haar had gedwongen tot seks. Daarmee had Brown een van de weinige aanwijzingen in handen voor seks tussen kloostervrouwen in deze periode.

Volgens Brown schokten de beschuldigingen de mannelijke onderzoekers diep, en leverden ze Benedetta een decennialange gevangenisstraf op. In haar boek ligt dan ook veel nadruk op de seksuele kant van haar verhaal, en in Verhoevens film nog meer.

Al direct na de publicatie van het boek was er kritiek op die focus. Zo wees historicus Rudolph M. Bell erop dat Benedetta kerkelijke autoriteiten op meer manieren hoofdpijn bezorgde dan alleen door haar vermeende seksuele activiteiten. Zo had de katholieke kerk veel moeite met mystici, die volgelingen makkelijk in onorthodoxe richting konden sturen. Daarnaast lijken veel van de nonnen een hekel aan haar te hebben gehad, mogelijk vanwege alle aandacht die haar visioenen haar opleverden.

Dat Benedetta in de problemen kwam, heeft dus niet alleen te maken met haar stomende seksleven – als ze dat inderdaad had –, maar ook, en misschien wel meer, met haar uitzonderlijke religieuze positie.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 9 - 2021

Nieuwste berichten

Beatrice de Graaf
Beatrice de Graaf
Column

‘De overlevenden van de oorlog snakten naar iets motiverends’

Waarom schoten er direct na 1945 zoveel voetbalstadions uit de grond in Duitsland? Hadden de mensen daar nietiets beters te doen? Soms wordt boeiende geschiedenis geschreven door uit te gaan van wat mensen samenbindt in tijden van crisis. En nee, dat zijn niet altijd zware woorden of abstracte vergezichten. Dat kan ook het vooruitzicht van...

Lees meer
‘De taboes moeten plat’
‘De taboes moeten plat’
Interview

‘De taboes moeten plat’

Religieus geweld bestáát, betoogt religiewetenschapper Kaj Brens in zijn eerste boek Heilige huisjes. Draai er dus niet omheen. ‘Als je de oorzaken niet onder ogen wilt zien, kom je nooit aan de oplossing toe.’  Zijn boek Heilige huisjes is geboren uit frustratie. Kaj Brens ergerde zich in 2015 na de aanslag op de redactie van...

Lees meer
Emilie Charlotte Knappert. Foto door J. Goedeljee, Leiden, circa 1900.
Emilie Charlotte Knappert. Foto door J. Goedeljee, Leiden, circa 1900.
Artikel

‘Het beste wat u geven kunt, is uw hart’

Als kind wilde Emilie Knappert bloemen planten in de zwartgeblakerde arbeiderswijken van Schiedam. Dan zou het leven van de arbeiders mooier worden, dacht ze, en misschien ook rechtvaardiger. Al vroeg voelde ze dat armoede niet werd opgelost door geld te geven. Het was belangrijker dat mensen leerden hun leven mooier te maken en ergens trots...

Lees meer
Het landschap nabij de abdij van Rolduc. Schilderij door Alexander Schaepkens, 1852.
Het landschap nabij de abdij van Rolduc. Schilderij door Alexander Schaepkens, 1852.
Artikel

Limburg is liever Duits 

Limburg was van 1839 tot 1867 zowel Nederlands als Duits. De plattelandsbevolking had er weinig op met Den Haag en wilde liever volledige aansluiting bij de buren. Even leek het alsof de Duitsers de liefde van de Limburgers zouden beantwoorden.  ‘Ik voor mij zoude het liefst het oude huisgezin zien bevestigen.’ Het liberale Tweede Kamerlid...

Lees meer
Loginmenu afsluiten