Hoe ontdekte u de identiteit van Miekes ouders?
‘Ik heb in het Amsterdamse stadsarchief gevraagd of ze een dossier hadden van Alida Mathilda de Jong, de naam van haar moeder. Daarin vond ik al snel dat Tilly, zoals zij werd genoemd, zwanger was geworden van de Surinaamse jazzartiest Alwin Jacob Garcia.’
Historisch Nieuwsblad scheurkalender 2027
- 365 dagen vol verrassende geschiedenis
- Van de Oudheid tot de eenentwintigste eeuw
- 1. Ontdek elke dag een bijzonder historisch verhaal
Historisch Nieuwsblad tijdelijk al vanaf 4,99 per maand
- Ontdek onbekende feiten en verbanden met tophistorici
- Lees & luister en krijg volledige toegang
- Papier én digitaal via de Historisch Nieuwsblad-app
Wie waren Tilly en Alwin?
‘Tilly was een Joods meisje dat zich behoorlijk afzette tegen haar ouders Mozes en Mietje. Zij hadden een slecht huwelijk en Tilly vertoonde puberaal gedrag. Toen haar brutaliteit niet langer te tolereren viel, werd ze in 1935 in een tehuis geplaatst. Men wilde haar meer ‘moraal en zedelijkheid’ bijbrengen. Op haar negen tiende mocht ze de tehuizen verlaten. Ze ontmoette Alwin
daarna al vrij snel in Amsterdam. Hij was in 1932 op goed geluk naar Nederland was vertrokken om hier muzikant te worden. Toen Mieke in het najaar van 1940 werd geboren, wilde hij niets met Tilly en het kind te maken hebben. In 1941 werd hun dochter in een kleutertehuis ondergebracht.’
Hoe verging het Mieke en haar moeder?
‘Tilly werd vermoord in Auschwitz- Birkenau, Mieke overleefde de oorlog in onderduik bij de familie Groothuis in Amsterdam. Voor haar moest in 1945 een plek gevonden worden. De Joodse gemeenschap had er moeite mee dat veel pleegkinderen die zonder ouders uit de Tweede Wereldoorlog waren gekomen in een niet-Joods milieu terecht zouden komen. Er barstte een strijd los over deze kinderen. De Joodse gemeenschap zag hen als de toekomst van het Jodendom in Nederland en wilde de controle over hen niet verliezen. Sommige kinderen werden tijdens en na de oorlog slecht behandeld in pleeggezinnen: ze waren bijvoorbeeld in het geheim gedoopt of moesten van hun pleegouders christelijk worden. Ook binnen Joodse gezinnen hadden de kinderen het, mede door het oorlogstrauma van hun (pleeg-)ouders, niet altijd even makkelijk.’
Had Mieke daar ook last van?
‘Zij heeft geluk gehad omdat ze bij de socialistische en niet-kerkelijke familie Groothuis in Betondorp mocht blijven. Ze heeft het bij hen altijd goed gehad. Ze werd actief in het Joodse leven en trouwde met een Joodse man. In haar persoon zie je een soort smeltkroes van Surinaamse, Joodse, Sefardisch-Joodse, socialistische en Betondorpse invloeden. Dat vind ik heel mooi.’
Wat verzwegen werd. Een Joods-Surinaamse familiegeschiedenis
Jaïr Salomon van Dijk
336 p. Querido, €25,99
