Home Zó anders zijn we niet gaan opvoeden

Zó anders zijn we niet gaan opvoeden

Vaders en moeders van nu worden vaak omschreven als ‘curlingouders’: ze vegen alle moeilijkheden bij hun kinderen vandaan. Oudere generaties voedden hun kinderen veel strenger op, is de heersende gedachte. Maar nieuw onderzoek nuanceert dat beeld.

Een vader en zijn dochter doen samen de afwas op Moederdag, 1979.
Een vader en zijn dochter doen samen de afwas op Moederdag, 1979. ANP

Coen Kooijman

Gepubliceerd op: 5 oktober 2026

Update 2 oktober 2026

De voor het proefschrift geïnterviewde Harm, geboren in 1936, beweert dat toen hij jong was kinderen nog respect hadden voor hun ouders. Het zijn dit soort uitspraken van oudere mensen waardoor je geneigd bent te denken dat kinderen tegenwoordig volstrekt anders worden opgevoed dan de generatie van Harm. Dat is moeilijk te controleren, want er bestaat nog maar weinig wetenschappelijke literatuur over opvoedingsstijlen in de twintigste eeuw.

Meer historische context bij het nieuws van vandaag?

Meld je aan voor de gratis nieuwsbrief van Historisch Nieuwsblad.
Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

Daarom onderzocht gedragswetenschapper Mandy Talhout voor haar promotie aan de Rijksuniversiteit Groningen de ervaringen van drie verschillende generaties Nederlanders, geboren tussen respectievelijk 1920-1951, 1952-1971 en 1991-1997.  Zij heeft gebruikgemaakt van 316 mondeling afgenomen interviews uit 2012-2015.

De getuigenissen bevestigen het beeld dat de opvoeding minder hiërarchisch is geworden en kinderen meer autonomie hebben gekregen. Maar deze verandering verliep veel geleidelijker dan aangenomen wordt. Bovendien zijn bepaalde elementen van een hiërarchische opvoeding niet verdwenen vanaf de jaren zeventig, maar zelfs in de eenentwintigste eeuw nog aanwezig. Zo zwijgen veel ouders nog steeds over seksualiteit en bestaan er in menig gezin strenge, niet-onderhandelbare regels.

Geïnterviewden van alle generaties omschreven hun opvoeding als warm en liefdevol, ook wanneer die strikt was. Daarbij evalueerden zij hun jeugdervaringen aan de hand van hedendaagse maatstaven van een ‘goede’ opvoeding en gebruikten ze de nieuwste psychologische termen. Verder valt op dat gedurende de hele onderzochte periode de familie in brede zin een betekenisvolle rol speelde. Kortom, in honderd jaar tijd is de opvoeding in Nederland minder snel en ingrijpend veranderd dan doorgaans wordt aangenomen.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 10 - 2026

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten