Trump is gewaarschuwd: het einde van hoogbejaarde leiders is vaak ontluisterend

Door zijn gulzigheid leed de koning ook aan kiespijn. Op advies van zijn hofartsen liet hij zijn zere tanden verwijderen, waardoor hij tegen zijn 66ste bijna tandeloos was. Bij een van deze tandextracties brak de dokter per ongeluk de bovenkaak van de koning. Er ontstond een gat bovenin zijn mondholte, waardoor de wijn die hij tegen de pijn dronk door zijn neusgat naar buiten sijpelde. 

En op een zomerdag ontdekte de koning een zwarte plek op zijn been, die steeds verder leek te groeien. Hij bleek aan gangreen te lijden. Op zijn sterfbed riep hij zijn kleinzoon, zijn ministers en de rest van zijn hofhouding bij zich om afscheid te nemen. ‘Ik vertrek, maar de staat zal altijd blijven bestaan,’ verklaarde hij. Hij overleed op 1 september 1715, vier dagen voor zijn 77ste verjaardag. Hij liet Frankrijk berooid achter,

Met een meerderheid van één stem werd Konrad Adenauer in 1949 door de Bondsdag verkozen als eerste bondskanselier van West-Duitsland. De meeste Duitsers dachten dat zijn ambtsperiode van korte duur zou zijn, aangezien hij al 73 jaar was. Maar tegen alle verwachtingen in bleef Adenauer 14 jaar aan het roer.

Op het gebied van buitenlands beleid had de bejaarde bondskanselier een vooruitstrevende blik. Hij voorspelde dat de Amerikanen zich uit Europa zouden willen terugtrekken en zette zich daarom in voor de Europese integratie.

Maar Adenauer kon zich ook als oude patriarch gedragen. Hij verhinderde lange tijd dat een vrouw minister werd, omdat hij de rol van de vrouw in het huishouden belangrijker achtte. ‘Wat heb je aan een vrouw in het kabinet? Dan kunnen we niet meer zo openlijk spreken,’ zei hij tegen journalisten. Onder grote druk stond hij in zijn laatste kabinet één Ministerin toe.

De bondskanselier gaf zijn macht niet snel uit handen. Hij nam op eigen houtje belangrijke overheidsbeslissingen en zag zijn ministers vooral als verlengstukken van zijn autoriteit. Toen minister van Financiën Ludwig Erhard hem tegensprak, wilde Adenauer niet langer dat hij hem zou opvolgen. Het versterkte Adenauers imago als koppige oude man.

Pas op 87-jarige leeftijd stapte Adenauer op als bondskanselier. ‘Der Alte’, zoals hij genoemd werd, overleed vier jaar later. Volgens zijn dochter zou hij op het laatst nog hebben gezegd: ‘Er is niets om over te huilen.’

Bijna 40 jaar lang was Josip Broz Tito de onbetwiste leider van Joegoslavië: een eigenzinnige dictator die na de Tweede Wereldoorlog Sovjet-leider Jozef Stalin trotseerde en zijn eigen persoonlijkheidscultus ontwikkelde. Tot aan zijn dood bleef hij president, maar in zijn laatste jaren liet hij het dagelijks bestuur liever over aan zijn minister-president. Alleen bij belangrijke kwesties hakte hij zelf de knoop door. Om van zijn ouderdom te genieten had de 82-jarige president 32 officiële woningen ter beschikking, plus een privé-eiland aan de Adriatische kust.

In 1979 begon Tito’s gezondheid af te takelen. Net zoals de Zonnekoning leed de Joegoslavische president aan gangreen. Zijn dokters adviseerden hem om het been te laten amputeren, maar Tito weigerde. Hij zou liever zelfmoord plegen dan zijn been te verliezen, dreigde hij, waarop zijn adjudant besloot om zijn pistool te verstoppen. Zijn zoons Žarko en Mišo wisten hem uiteindelijk toch te overtuigen, maar de ingreep kwam te laat. Tito overleed op 4 mei 1980, drie dagen voor zijn 88ste verjaardag.

In 1984 stierf Joeri Andropov, die slechts 15 maanden leider was geweest van de Sovjet-Unie. Hij had gehoopt dat Michail Gorbatsjov hem na zijn dood zou opvolgen, maar de Communistische Partij koos voor kettingroker Konstantin Tsjernenko.

Volgens historicus John Lewis Gaddis was Tsjernenko bij zijn aantreden al een ‘geriatrische zombie’. Toen hij de eulogie van zijn voorganger moest opdragen, bleek hij nauwelijks te kunnen lezen. In de praktijk was zijn macht daarom sterk beperkt: de ministers van Defensie en Buitenlandse Zaken namen de belangrijkste regeringstaken voor hun rekening.

Tsjernenko belandde al snel in het ziekenhuis, waar hij het leeuwendeel van zijn tijd als leider zou uitzitten. Het volk werd lang onwetend gehouden over zijn gezondheidsproblemen, totdat plotseling op televisie te zien was hoe de doodzieke Tsjernenko uit bed getild moest worden om bij de verkiezingen zijn stem uit te brengen.   

Drie weken later overleed de Sovjetleider, op 73-jarige leeftijd. De Amerikaanse president Ronald Reagan kreeg midden in de nacht het nieuws van Tsjernenko’s dood te horen. ‘Hoe kan ik ooit iets met die Russen bereiken als ze de hele tijd dood blijven gaan?’ verzuchtte hij.    

Robert Mugabe was 37 jaar lang de enige leider van Zimbabwe. Hij begon als guerrillastrijder tegen het witte minderheidsregime, won de eerste vrije verkiezingen in 1980 en trok daarna steeds meer macht naar zich toe.

In de laatste jaren van zijn bewind werd de positie van Mugabe steeds wankeler. Oppositiegroepen schetsten hem als een zwakke oude man die als marionet van het leger diende. Ook waren er geruchten dat de president aan kanker zou lijden. Mugabe ontkende dit, maar vloog ondertussen minstens vier keer naar Singapore voor medische behandelingen.

Zijn hoge leeftijd baarde ook zijn partijgenoten zorgen. Zelfs zijn eigen vrouw Grace vond dat hij een opvolger moest kiezen, maar Mugabe bleef koppig weigeren. ‘Ik ga pas als God zich tot mij roept,’ zei hij. Maar in november 2017 werd hij op 93-jarige leeftijd door het leger afgezet. Twee jaar later vloog hij nog een keer naar Singapore, waar hij aan kanker overleed.