Hitler bedacht zelf het aanvalsplan tegen Frankrijk, blijkt uit dagboek van generaal

Militair historicus Roman Töppel heeft zes jaar van zijn leven gegeven om de oorlogsdagboeken en brieven van generaal Erich von Manstein door te spitten en vrijwel integraal uit te geven. Het eerste van drie delen is uitgebracht en beslaat de periode 1939 tot voorjaar 1941.

Alleen al het lezen was een titanenklus, want Mansteins handschrift was zo onleesbaar dat hij het zelf niet eens kon lezen. Töppel is daarnaast ook nog eens de archieven ingedoken. Samen met Mansteins papieren resulteert dat in een nieuwe visie op de aanval op Polen en het Westen.

In zijn lange inleidingen op de bronuitgave laat Töppel zien dat ons beeld van de Duitse oorlogvoering vervormd is door de naoorlogse memoires van Duitse generaals als Heinz Guderian en Franz Halder. Hun beeld van Adolf Hitler, als de stuntelende dilettant die verantwoordelijk was voor de Duitse ondergang, was een karikatuur. Kernpunt van Töppels boek is een nieuwe ontstaansgeschiedenis van de Blitzkrieg. Ook over andere klassieke vraagstukken, zoals het Haltebefehl bij Duinkerken heeft hij onorthodoxe opvattingen.

Het plan van de legerleiding voor de oorlog in het Westen kwam niet verder dan een herhaling van het Schlieffenplan: een wielbeweging door Nederland en Vlaanderen. Hitler vond dat niks. Die strategie was in 1914 immers jammerlijk mislukt. Overtuigend laat Töppel zien dat Hitler al op 25 oktober 1939 met een eigen idee kwam: met veel tanks dwars door de Ardennen oprukken en vervolgens doorstomen naar de Franse kust.

Vaak wordt gedacht dat Hitler dit plan van Manstein overnam. Maar Töppel toont op basis van de bronnen overtuigend aan dat beide heren onafhankelijk van elkaar tot hetzelfde inzicht kwamen. Met andere woorden: Hitler had dit plan zelf bedacht. Wel was Hitler onzeker over zijn plan door de kritiek van de legertop. Manstein stuurde vanaf 31 oktober 1939 talloze nota’s over zijn strategie, maar de boven hem geplaatsten moesten ook niets hebben van zijn onorthodoxe voorstellen. Volgens hen was een opmars door de Ardennen te moeilijk en te kwetsbaar.

Door een vliegtuigongeluk op 10 januari 1940 kregen de Britten het Duitse legerplan in handen. Dat gaf Hitler en Manstein ruimte om om hun strategie door te drukken. Nog steeds werkten ze los van elkaar aan hetzelfde idee, en pas op 17 februari 1940 hadden de twee een gesprek. Hitler zag zich door de professional Manstein bevestigd in zijn ideeën en vanaf dat moment zou de opmars door de Ardennen het zwaartepunt van de Duitse aanval vormen.

Nog steeds werkte de legerleiding niet mee door – volgens Manstein – teveel aandacht te besteden aan de aanval door Nederland (in feite een afleidingsmanoeuvre) en aan de troepen ten zuiden van de Ardennen. Deze tekortkomingen werden door broddelwerk van de geallieerden gecompenseerd, waardoor de Duitsers in de zomer van 1940 dachten dat ze onoverwinnelijk waren.

Töppels claim dat de geschiedenis van de veldtocht in het Westen volledig moet worden herschreven is wat kort door de bocht, maar zijn nieuwe visie snijdt zeker hout en zal nog jaren voor discussie zorgen. We kijken al uit naar de volgende twee delen.