Reconstructie
`Er waren spelletjes gespeeld. Maar door wie? En waarom? Ed van Thijn had toen hij een poosje minister van Binnenlandse Zaken was geweest, laten zoeken in de dossiers van het ministerie en van de Binnenlandse Veiligheidsdienst. Maar mappen met daarop het woord “Bijlmerramp” waren in die dossiers niet aangetroffen.’ Volgens oud-Volkskrant-journalist Pierre Heijboer is er rond de Bijlmerramp, dit jaar tien jaar geleden, sprake geweest van een doofpot – een doofpot die door de parlementaire-enquêtecommissie niet is ontdekt, `terwijl ook voor de commissie de bewijzen ervan voor het oprapen lagen’. In Doemvlucht. De verzwegen geheimen van de Bijlmerramp (Het Spectrum, euro 19,95) reconstrueert Heijboer de ramp en de nasleep ervan. Belangrijkste stelling: `De Nederlandse overheid heeft er willens en wetens voor gekozen de veiligheid van omwonenden van Schiphol ondergeschikt te maken aan de veiligheid van El Al-vliegtuigen.’
Bundels
In 1964 weigerde de AVRO een literair programma uit te zenden. Remco Campert las er een gedicht in voor waarin het woord `naaide’ voorkwam. De kranten vonden het lastig om erover te berichten. `Naaide’ mocht ook niet in de krant. Wat maakten ze ervan? `Zes letters, samen vormend een werkwoord dat veel wordt aangetroffen op schuttingen’ (Algemeen Dagblad); `Een handeling waar wij het voortbestaan van de wereld aan te danken hebben’ (de Volkskrant). Een sprekende anekdote uit De bolhoed van Piet de Jong (Balans, euro 12,50) door Kees Sorgdrager, waarin hij zijn columns voor het radioprogramma OVT bundelde.
De Belgische historica Sophie de Schaepdrijver, bekend van het veel geprezen De Groote Oorlog (1997), bundelde haar essays, recensies en toespraken in Taferelen uit het burgerleven (Atlas, euro 19,90). Veel over de Eerste Wereldoorlog, beschouwingen over het leven in de Verenigde Staten, waar De Schaepdrijver momenteel woont, en historische verhandelingen over het moeizame bestaan van de middenklasse.
Nog een bundel: Totaal hedenlands. Twintig jaar taaltrends (L.J. Veen, euro 17,95) door Jan Kuitenbrouwer. Een keuze uit zijn artikelen en columns over taalvernieuwing, die ook een aardig beeld geven van de maatschappelijke veranderingen van de afgelopen twintig jaar.
Interviews
`Ton was dus een ontzettende vrouwenonderdrukker. Zijn relatie met Riet heeft hij zelf letterlijk kapotgeslagen. Bovendien stopte hij overal zijn pik in. En daar is geen enkele relatie tegen bestand.’ Aan het woord is Pim Fortuyn over de uit de jaren zestig bekende studentenleider Ton Regtien. Jan Brands sprak in 1993 uitgebreid met Fortuyn. Op basis daarvan schreef hij Onafhankelijk, ongrijpbaar, alleen. Gesprekken met Pim Fortuyn (SUN, euro 14,50), een eerste biografische schets van de vermoorde LPF-leider.
Vlak voor diens dood interviewde Roy Khemradj de Surinaamse politicus Jagernath Lachmon, die een halve eeuw leider was van de Verenigde Hervormings Partij. Hij baseerde er een televisiedocumentaire op en een boek: Jagernath Lachmon. Een politiek testament (KIT Publishers, euro 12,50).
Herinneringen
De Engelse studente Charlotte Hobson studeerde vanaf september 1991 een jaar aan de universiteit van Voronezj, een stad ten zuiden van Moskou. Ze maakte de ingrijpende veranderingen na de ineenstorting van de Sovjet-Unie van nabij mee en doet er verslag over in Zwarte aarde (Atlas, euro 16,50). Het optimisme over een betere toekomst is snel voorbij. Veel jonge Russen vertrekken. `Als ik kan kiezen tussen zonder een cent in Voronezj zitten en van het buitenland dromen, of met vijfhonderd dollar op zak in Engeland zitten en van Voronezj dromen, dan weet ik het wel,’ zegt een student.
Het slotdeel Een lied aan de hemel (De Geus, euro 18,-) van Maya Angelous zeer populaire autobiografie speelt zich af in Amerika, midden jaren zestig. Haar goede kennissen Malcolm X en Martin Luther King worden vermoord. Het is de bevriende schrijver James Baldwin die Angelou overeind houdt.
Romans
Een goed beeld van de Sovjet-Unie in de jaren zeventig en tachtig geeft Wladimir Kaminer in de roman Soldatenrock (Cossee, euro 19,90). Kaminer, behalve romancier eigenaar van een trendy discotheek in Berlijn, beschrijft de subversieve jeugdcultuur uit die jaren: popmuziek, zwerven en communes op het platteland.
Dief van de tijd (Bezige Bij, euro 27,50) door John Boyne zijn de `memoires’ van de 256-jarige Matthieu Zéla. In deze vlot geschreven roman beleeft Zéla de Franse Revolutie, de bouw van het Londense Crystal Palace en de beurskrach van 1929.
Een op ware gebeurtenissen gebaseerde roman is Wonderen (Atlas, euro 24,90) door Francis King. Hoofdpersoon is de zeer vrijgevochten Haagse Alexandrine Tinne (1835-1869), die in de negentiende eeuw samen met haar moeder en tante verschillende reizen maakte door Afrika.
In een turf van duizend bladzijden romantiseert Robert Littel de geschiedenis van de Amerikaanse inlichtingendienst de CIA. Het boek heet De machtsfabriek (A.W. Bruna, euro 34,95) en gaat vooral over de strijd van de CIA tegen de KGB. Fraaie beschrijvingen van Berlijn kort na de oorlog, de Hongaarse Opstand, de invasie van de Varkensbaai en de wording van Osama Bin Ladens Al-Qaeda in Afghanistan.
Verder…
Er zijn weer twee nieuwe delen uit de reeks `Verloren verleden’ verschenen: De Beeldenstorm (Verloren, euro 9,30) door Herman Kaptein en De geest van Jan Salie (Verloren, euro 9,30) door Maartje Janse.
