Home Dominees doopten voormalige slaven

Dominees doopten voormalige slaven

Op 14 juni 1767 werd Jacoba Leijlard gedoopt in Venlo. Dat was opmerkelijk, want Leijlard – ongeveer vijftien jaar oud – had in West-Indië als slaaf moeten werken.

Twee Afrikaanse mannen door Rembrandt van Rijn
Twee Afrikaanse mannen. Door Rembrandt van Rijn, 1661.

Geertje Dekkers

Historicus en journalist

Gepubliceerd op: 19 augustus 2025

Voor mensen als Leijlardwas een doop doorgaans niet weggelegd, want die zou erkenning impliceren van haar volwaardige menselijkheid en dat paste niet bij slavernij. Maar inmiddels woonde zij in de Nederlandse Republiek, waar slavernij officieel niet was toegestaan.

Meer historische context bij het nieuws van vandaag?

Meld je aan voor de gratis nieuwsbrief van Historisch Nieuwsblad.
Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

Vincent Laarman en Martijn Stoutjesdijk vonden in het tijdschrift Boekzaal der Geleerde Wereld een aankondiging van Leijlards doop en die van veertig andere ‘zwarte’ personen uit Azië en Afrika. Al die doopplechtigheden vonden plaats in gereformeerde kerken in de jaren 1721-1799. De doopaankondigingen bevatten vaak Bijbelpassages die gelijkheid van alle mensen impliceerden, ongeacht de huidskleur, zo schrijven Laarman en Stoutjesdijk in BMGN. Dat terwijl het merendeel van de Nederlandse dominees in de achttiende eeuw slavernij in overzeese gebieden aanvaardde, op basis van racistische opvattingen waarvoor ze legitimatie vonden in de Bijbel.

Ook op Nederlandse bodem was de status van personen met een donkere huid allesbehalve zeker. Zo beschouwde haar baas Leijlard ten tijde van haar doop nog als slaaf. Vier jaar later vroeg ze de West-Indische Compagnie om schriftelijke erkenning van haar vrijheid. Haar status als christen voerde ze aan als extra motivatie. Maar de WIC vond zo’n document niet nodig, omdat iedereen op Nederlandse bodem formeel vrij was. Dat de praktijk rommeliger was, deed er niet toe.

Schilderij: Twee Afrikaanse mannen. Door Rembrandt van Rijn, 1661.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 9 - 2025

Nieuwste berichten

Een vader en zijn dochter doen samen de afwas op Moederdag, 1979.
Een vader en zijn dochter doen samen de afwas op Moederdag, 1979.
Nieuws

Zó anders zijn we niet gaan opvoeden

Vaders en moeders van nu worden vaak omschreven als ‘curlingouders’: ze vegen alle moeilijkheden bij hun kinderen vandaan. Oudere generaties voedden hun kinderen veel strenger op, is de heersende gedachte. Maar nieuw onderzoek nuanceert dat beeld. De voor het proefschrift geïnterviewde Harm, geboren in 1936, beweert dat toen hij jong was kinderen nog respect hadden...

Lees meer
Willem Wilbrink
Willem Wilbrink
Nieuws

Het onbewezen Dachau-verleden van Willem Wilbrink

Willem Wilbrink is een stokoude man die regelmatig in de media en bij oorlogsherdenkingen wordt uitgenodigd als oud-kampgevangene en verzetsheld. Volgens eigen zeggen heeft hij in het concentratiekamp Dachau veertig mensen het leven gered. Hans Vogelzang wilde meer weten over dit bijzondere verhaal en ging op zoek naar ondersteunend bewijs in kampmemoires en archieven. Maar...

Lees meer
Arbeiders voeren betonmortel aan om kieren tussen de caissons van de Zandkreekdam mee te dichten, 3 mei 1960.
Arbeiders voeren betonmortel aan om kieren tussen de caissons van de Zandkreekdam mee te dichten, 3 mei 1960.
Artikel

Dankzij de Deltawerken was Nederland het water de baas

Na de Watersnoodramp van 1953 bouwde Nederland de Deltawerken: een van ’s werelds grootste waterbouwkundige projecten. Maar zijn alle beloftes van veiligheid, natuurbehoud en economische groei wel ingelost? ‘De stormvloedkering in de Oosterschelde is gesloten. De Deltawerken zijn voltooid.’ Deze woorden sprak koningin Beatrix nadat ze met een druk op de knop 17 van de...

Lees meer
Dit zeventiende-eeuwse portret van Redbad is recent gerestaureerd.
Dit zeventiende-eeuwse portret van Redbad is recent gerestaureerd.
Artikel

Redbads leger werd door Frankische vorsten gevreesd

Redbad was een Friese leider die trouw bleef aan zijn voorchristelijke geloof – en dat is ook meteen het enige wat met zekerheid over hem te melden is, want de verhalen over Redbad lopen uiteen. Wie was de mysterieuze heerser en waarom is zijn naam eeuwen later nog altijd nauw verbonden met de Friese identiteit?...

Lees meer
Loginmenu afsluiten