Home Babyjurk van parachute

Babyjurk van parachute

Op een billboard drinkt een lachende jongen Coca-Cola. Zijn gestippelde sjaaltje wappert in de wind. Het is een foto op de tentoonstelling Gewoon de jaren ’40. Op een andere foto voeren Duitse soldaten duiven in een park. Gewone taferelen? Niet helemaal. Het duiven voeren gebeurt twee dagen na het bombardement op Rotterdam. Het Coca-Cola-billboard zal snel verboden worden als Duitsland en de Verenigde Staten elkaar de oorlog verklaren. Bovendien staat er behalve ‘Hé dat smaakt’, op het affiche ook gekalkt: ‘ Engeland wint’, en: ‘OZO’ – Oranje Zal Overwinnen.

Marieke Prins

Gepubliceerd op: 23 juni 2009

Update 25 mei 2023

Kan dat eigenlijk wel, een tentoonstelling over de ‘gewone’ jaren veertig in Nederland? Hoeveel is er eigenlijk ‘gewoon’ in dat decennium? Dit spanningsveld proberen de tentoonstellingsmakers op te lossen door te beginnen met een overzicht van de politieke gebeurtenissen. Eén wand behandelt thema’s als oorlog en bevrijding, Indië en de Oranjes. Hitler, Stalin en een broodmager jongetje uit de hongerwinter hangen er, en een affiche van de film De eeuwige Jood.

De rest van de tentoonstelling gaat niet meer over de grootste schurken en helden, en ook niet meer over de ergste slachtoffers, maar over de doorsnee-Nederlanders. Maar ook zij leefden natuurlijk onder de bezetting. Hoe vreedzaam was hun dagelijks leven dus?

De minst door de oorlog geraakte ruimte op de expositie is die met het thema Thuis. Het jaren-veertig-interieur bevat bruine fauteuils, een bruinig tafelkleed, en een grote radio. Het enige wat aan de oorlog doet denken is één foto uit een fotoboek op tafel uit 1947. Daarop staan kogelgaten.

Ook de ruimte over kleding ziet er eigenlijk gezellig uit. Modellen uit een damesblad tonen japonnen en mantels. Een lief blauw babyjurkje hangt naast een snoezig roze babyjasje. Maar als je goed kijkt, zijn er lappen op de jurken gestikt. Het jasje en het jurkje zijn uit een deken en een parachute gemaakt. Want textiel was op de bon.

Op de afdeling Voedsel demonstreert een vrouw op een foto een hooikist – een kist met hooi, waarin aardappels of rijst konden garen. Het is een still uit een instructiefilm. Huisvrouwen moesten leren koken met weinig brandstof. Een foto van een gaarkeuken: mannen in overall kieperen teilenvol aardappels in manshoge glimmende ketels. Op die ernaast groeit graan op het platgebombardeerde Weena in Rotterdam.

Herkennen de bezoekers iets van vroeger in de foto’s? Ze laten niks merken, maar lezen geconcentreerd de bordjes. Degenen die deze tijd hebben meegemaakt zullen ook vast veel missen. De expositie heeft namelijk streng alleen de meest beeldende foto’s uitgekozen en uitvergroot. In het onderdeel Fotografie komen ook wat ‘gewone’ kiekjes aan bod, vergezeld van persoonlijke verhalen. Op een ervan houden een man en een vrouw elkaars hand vast. Het zijn de broer en de moeder van de eigenaresse van de foto. Toen die gemaakt werd, vertelt ze, werd het Wilhelmus gespeeld, want de broer was net terug uit Duitsland. ‘Dat was de echte bevrijding.’

Heel ongewoon dus, het leven van ‘gewone’ mensen in de jaren veertig. Ook na de oorlog was er nog lang schaarste. De prettig overzichtelijke tentoonstelling toont fraai hoe drama en het alledaagse door elkaar liepen. Eén minpuntje: de teksten bij sommige foto’s zijn soms wat gewild losjes. Maar al met al is Gewoon de jaren ’40 een geslaagde opvolger van de exposities Knus. De jaren ’50, en Wauw! Nederland in de jaren’70.

Gewoon de jaren ’40 Tot en met 4 januari. Noord-Brabants Museum, Verwersstraat 41, ’s-Hertogenbosch. Open: di-vr 10-17 uur, za, zo 12-17 uur. Info: 073-68 77 877 of www.noordbrabantsmuseum.nl.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten