Home Tunnel van Oost- naar West-Berlijn

Tunnel van Oost- naar West-Berlijn

Het was levensgevaarlijk, maar het lukte. De student Joachim Rudolph hielp 29 mensen via een tunnel uit Oost-Berlijn te ontsnappen. De reconstructie van hun vlucht levert een feelgood-verhaal op.

Tunnel van Oost- naar West-Berlijn

Jeroen Vullings

Schrijver en criticus

Gepubliceerd op: 17 augustus 2021

Update 19 juni 2023

 De Engelse journalist Helena Merriman maakte eerder een BBC Radio 4-podcast ‘Tunnel 29’, over de jonge boerenzoon Joachim Rudolph, opgegroeid in naoorlogs Oost-Berlijn. Nu is er het gelijknamige boek. Tot 1961, het jaar waarin de Berlijnse Muur werd gebouwd, was het voor Rudolph een koud kunstje naar West-Berlijn te gaan. Datzelfde jaar, in september, wist hij te vluchten en lachte hem een zorgeloos bestaan als student aan de technische universiteit van West-Berlijn toe. Hij besloot anders: met geestverwanten groef hij in de zomer van 1962 een ondergrondse tunnel naar Oost-Berlijn om daar familie en vrienden weg te halen.

Dit artikel krijg je van ons cadeau

Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en je hebt direct toegang.

Rudolph fungeert in Tunnel 29 ook als een vehikel om een verhaal te vertellen waar een kluwen aan betrokkenen, direct of indirect, in figureren. Misschien is de Muur daarom wel de ware hoofdpersoon, want zonder die allesbepalende (gevangenis)scheidslijn had dit waargebeurde verhaal niet bestaan.

Merriman heeft zich een weg gebaand door de berg documentatie – waaronder de Stasi-archieven – en ook nam ze honderden interviews af. Het is knap hoe ze de vaart van een thriller weet te behouden, terwijl haar vertelling steeds meer vertakt: van president Kennedy’s lakse opstelling bij de bouw van de Muur tot de financiële participatie van televisienetwerk NBC bij de tunnel in ruil voor beeldmateriaal. De problemen onderweg waren immens, van het gevaar van instorting tot het dreigende verraad door een Stasi-medewerker, maar uiteindelijk hielp Rudolph 29 mensen te ontsnappen.

Daarmee is Tunnel 29 een feelgood-verhaal: hoe de drang tot vrijheid zich niet laat kisten door de sinistere DDR-werkelijkheid. Zo maakt Merriman de reikwijdte van en de maatschappelijke terreur door het immense informantennetwerk (173.000 personen!) van de Stasi inzichtelijk: ‘In Hitler-Duitsland was er 1 informant op elke 5830 mensen; in Oost-Duitsland was er 1 informant op elke 63 mensen. En als je de parttime informanten meerekent, was er volgens sommigen zelfs 1 informant op 6 mensen.’

Deze ontsnappingsgeschiedenis mag een wonder heten, temeer daar het mensenwerk bleef, met alle wisselvalligheden van dien. De meeste tunnels werden verraden of stortten in en niet iedereen zag het heldendom zitten. Zo wilde Tunnel 29-betrokkene Claus Stürmer nadien nog meer tunnels graven, maar zijn vrouw Inge besloot anders: ‘Genoeg drama meegemaakt.’

Tunnel 29. Liefde, spionage en verraad: de spectaculairste ontsnapping uit Oost-Berlijn
Helena Merriman
384 p. Balans, € 24,95


Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 9 - 2021

Nieuwste berichten

Speculeren over Emily Brontë
Speculeren over Emily Brontë
Recensie

Speculeren over Emily Brontë

Deborah Lutz schreef een biografie over de Brontë-zuster van wie het minst bewaard is gebleven. Daardoor blijven veel vragen onbeantwoord. Wellicht is over geen enkele familie in de letteren zoveel geschreven als die van de Brontës. De levens van Charlotte, Emily, Anne en Branwell spreken tot de verbeelding. Je moet dan ook van goeden huize...

Lees meer
Radegunde voedt de armen. Miniatuur uit Leven van Sint-Radegunde, elfde eeuw.
Radegunde voedt de armen. Miniatuur uit Leven van Sint-Radegunde, elfde eeuw.
Artikel

Twee middeleeuwse nonnen komen in opstand 

In 589 liep de opstand in een Frankisch vrouwenklooster uit op moord en doodslag. Tijdgenoot Gregorius van Tours sprak in zijn Historiën – de enige bron die over de nonnenopstand bestaat – van een schandaal waarin de duivel de hand had. Wat zat er werkelijk achter deze rebellie?  Omstreeks het midden van de zesde eeuw...

Lees meer
Rivaliteit tussen Griekse stadstaten leidde tot een verwoestende oorlog
Rivaliteit tussen Griekse stadstaten leidde tot een verwoestende oorlog
Recensie

Rivaliteit tussen Griekse stadstaten leidde tot een verwoestende oorlog

Soms waren ze bondgenoten. Maar hun rivaliteit leidde uiteindelijk tot een verwoestende oorlog tussen Griekenlands dominante poleis. Dit artikel krijg je van ons cadeau Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en je...

Lees meer
Motor bij Kneppelfreed
Motor bij Kneppelfreed
Artikel

Op ‘knuppelvrijdag’ eisten de Friezen hun taal op

Op 16 november 1951 raakten boze Friezen in Leeuwarden slaags met de politie. Kneppelfreed, zoals deze confrontatie bekend kwam te staan, gaf een belangrijke impuls aan de emancipatie van de Friese taal. Aanleiding was een rechtszaak over een verkeersboete van zeven gulden. Eind oktober 1951 zorgde Fries statenlid en journalist Tsjebbe de Jong voor ophef...

Lees meer
Loginmenu afsluiten