Home STELLING: ‘Nederland moet in de onderhandelingen met de Antillen meer rekening houden met de koloniale trauma’s’

STELLING: ‘Nederland moet in de onderhandelingen met de Antillen meer rekening houden met de koloniale trauma’s’

  • Gepubliceerd op: 18 juni 2009
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Maurice Blessing
STELLING: ‘Nederland moet in de onderhandelingen met de Antillen meer rekening houden met de koloniale trauma’s’

Anton van Hooff
‘Op de Antillen wordt op onverantwoorde wijze “staatje gespeeld”, met het Koninkrijk der Nederlanden als financieel vangnet. Er zijn enorme regeringsapparaten opgebouwd, waarvan veel lokale mensen afhankelijk zijn. Een eiland als Aruba, met nog geen 100.000 inwoners en de grootte van Texel, heeft een eigen universiteit en politiek bestuurders die zich laten betalen en behandelen als ministers – terwijl ze feitelijk wethouders zijn.


Gaat het mis, dan speelt men de vermoorde onschuld en wordt er bij Nederland voor steun aangeklopt. Nederlandse eisen van goed bestuur worden afgedaan als “neokolonialisme”. Dan volgt het argument dat de Antillen altijd door Nederland zijn onderdrukt.

Maar Nederland heeft op de Antillen geen koloniale schuld af te lossen. De Antillianen zijn door de Nederlanders nooit onderdrukt of uitgebuit. Anders dan Suriname waren de Antillen slechts doorvoerhavens voor de slavenhandel. Er was geen plantage-economie en er zijn op de eilanden dan ook nauwelijks nazaten van slaven te vinden.

De oorspronkelijke bewoners zijn lang geleden uitgeroeid; de huidige Antillianen zijn migranten die op eigen initiatief naar de eilanden zijn gekomen. Daarom hoeven we ook geen rekening te houden met zogenoemde koloniale trauma’s. Het hypocriete onderhandelingsspel dat de Antilliaanse bestuurders spelen mag dan ook door Nederland stevig worden aangegaan.’

Ruth Oldenziel
‘Wat de Antillen betreft zou ik niet zozeer spreken van koloniale trauma’s. Bij die term denk ik eerder aan koloniale oorlogen, zoals die in Indonesië zijn gevoerd. Daarvan is geen sprake geweest op de Antillen. We kunnen daarom beter spreken over koloniale verhoudingen; in de huidige onderhandelingen zie je namelijk een klassieke koloniale relatie terug.

De eisen van de Nederlanders mogen alleszins redelijk zijn, in de communicatie wordt vaak nogal bot opgetreden. Bovendien heeft Nederland de Antillen bestuurlijk lang verwaarloosd, wat minder recht van spreken geeft. Ook wreekt zich de omstandigheid dat de Antillianen over het algemeen meer van Nederland weten dan andersom.

De Cariben liggen zo ver weg dat veel Nederlanders de Nederlands-Antilliaanse geschiedenis verengen tot de huidige problemen met migrantenjongeren. Hoeveel Nederlanders weten van de rol die het vrije Willemsstad in de Tweede Wereldoorlog speelde als doorvoerhaven van de olie van Shell voor de geallieerde strijdkrachten?

Men heeft ook geen flauw benul van de culturele diversiteit van de verschillende eilanden. Zo zijn sommige eilanden cultureel en economisch meer verbonden met de Verenigde Staten dan met Nederland. Voor een deel is dit een gevolg van de verwaarlozing door Nederland, wat weer deels het gevolg is van onze spastische verhouding met het koloniale verleden. Op deze algemene onwetendheid wordt door Wilders handig ingespeeld.’

James Kennedy
‘Er is zeker sprake van koloniale trauma’s op de Antillen. Ten eerste is er het trauma van de slavernij. Een eiland als Curaçao was niet alleen doorvoerhaven, maar had ook, net als de andere eilanden, een permanente slavengemeenschap. Bij veel nazaten van slaven zien we een zeker ressentiment met een geheel eigen dynamiek. Dat trauma doet zich ook buiten een strikt koloniale relatie voelen.

Daarnaast is er het trauma van de kolonisatie op zich. Een land kan zijn relatieve onafhankelijkheid verkrijgen binnen een overkoepelend gemenebest, maar de fundamenteel ongelijke relatie tussen voormalig kolonisator en gekoloniseerde blijft bestaan. Dat wordt ook zo gevoeld door de bevolking van de onderliggende partij.

De gevoeligheden die voortvloeien uit genoemde trauma’s blijven bestaan zolang de ongelijke verhouding tussen de betrokken partijen voortduurt. Die trauma’s kun je maar beter erkennen en er rekening mee houden. Tegelijkertijd zijn er geen gemakkelijke oplossingen.

Ook als Nederland de Antillen geld blijft geven zonder extra toezicht, is dat een uiting van het bestaande machtsverschil. Wat Nederland echter zeker moet doen is meer rekening houden met de afzonderlijke eisen van de verschillende eilanden. De “eenheid” van de Antillen is immers een koloniale constructie. Deze eilanden hebben onderling altijd maar weinig gemeen gehad.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer