Home Smaakvol geserveerde klassiekers

Smaakvol geserveerde klassiekers

Marieke Prins

Gepubliceerd op: 18 juni 2009

Update 7 april 2020

De lentezon schijnt door de hoge ramen van het Haags Historisch Museum op de houten vloer. In de tentoonstelling Schatten van de Gouden Eeuw. Topstukken uit de Vaderlandse geschiedenis is op deze doordeweekse ochtend maar één andere bezoeker. Die ziet eruit alsof hij ontsnapt is uit een internationale conferentie. Wanneer hij langsloopt kraakt de vloer oorverdovend.

Echte topstukken zijn er inderdaad op deze tentoonstelling. Dat komt onder andere doordat belangrijke voorwerpen van de afdeling Nederlandse Geschiedenis van het Rijksmuseum hier logeren. Het is daardoor een weerzien met bekende gezichten en voorwerpen.

Willem van Oranje kijkt je ernstig en vriendelijk aan. Dit portret is erg bekend, het origineel hangt nu hier. Het is een schilderij van Adriaen Thomas de Keij uit 1579. De Zwijgers kleinzoon Willem van Oranje II staat op een ander beroemd schilderij, een dubbelportret met zijn bruid Henriette Stuart, uit 1641. De bruid is negen, de bruidegom veertien.

‘Tophistorische’ voorwerpen zijn er ook, zoals een zilveren kan uit de Zilvervloot, de tong en teen van de gebroeders De Witt en de wandelstok van raadspensionaris Van Oldenbarnevelt. Ze staan hier in alle bescheidenheid opgesteld, maar wel met uitleg. De wandelstok, bijvoorbeeld, bevindt zich niet in het luchtledige. Met een koptelefoon kun je beluisteren hoe een naaste medewerker van Van Oldenbarnevelt diens laatste dagen voor zijn executie beschrijft. Dit verhaal is kenmerkend voor deze expositie, waar alles in een context wordt gezet, met niet te veel en niet te weinig uitleg.

De tentoonstelling beslaat vier kleine zalen en omvat ongeveer zeven thema’s. Elk thema wordt ingeleid met een lange tekst, en bij elk voorwerp staat een korte historische toelichting. Voor schoolkinderen vanaf groep 5 zijn er les-kisten. Aan het begin van de tentoonstelling hangt – hulde – een handige kaart. Daarop zijn de grenzen van het vroegere ‘Nederland’ te zien, vanaf 1550 tot nu.

De voorwerpen en schilderijen uit het Rijksmuseum voelen zich thuis hier aan de Hofvijver. Deze expositie heeft duidelijk een Haags tintje. Een portret van een Haagse schutter heeft een prominente plaats. Op een paar schilderijen figureert de Ridderzaal.

Subtiel lijkt de sfeer van keurige Haagse heren onder elkaar door te dringen in de verschillende onderdelen van de tentoonstelling. Bij de teen en de tong van de gebroeders De Witt, bijvoorbeeld, meet het tekstbordje ernaast de gruwelijke moord niet breed uit. Wel geeft het uitleg over het zilveren doosje dat ernaast ligt: een bewonderaar van de De Witten liet dat maken om de lichaamsdelen in op te bergen. En Van Oldenbarnevelt wachtte tot de rechter hem het woord gaf voor hij protesteerde tegen zijn vonnis, en dan alleen nog tegen de beslissing zijn vrouw en kinderen hun bezit te ontnemen.

Voor iedereen die al iets weet van vaderlandse geschiedenis is dit een heel prettige tentoonstelling. Hij is overzichtelijk, niet te groot, maar geeft toch informatie over basale vragen als: ‘Wat was Nederland vroeger?’, of: ‘Wie waren de Geuzen, en waarom heetten ze zo?’

Voor niet-ingewijden, zoals buitenlandse toeristen, hadden de makers zich echter iets meer kunnen uitsloven. Alle bordjes zijn al tweetalig, waarom dan niet ook een paneel met beeldende uitleg over wat die ‘Gouden Eeuw’ nou was? Een mooi kaartje waarop de Nederlandse rijkdom of de Nederlandse overzeese gebieden vergeleken worden met die van andere landen of latere tijden kan in één klap veel duidelijk maken.

Toch is het hier al met al prima toeven. Geen poeha, maar de klassiekers worden er geserveerd zoals dat hoort: in een smaakvolle presentatie, met goede uitleg, en een beschaafd sausje. Als deze tentoonstelling een eetgelegenheid was, was je stiekem blij dat het er zo heerlijk rustig is. Als tentoonstelling kan hij nog best wat bezoekers aan. Komt allen!

Schatten van de Gouden Eeuw. Topstukken uit de vaderlandse geschiedenis Tot en met
26 juli. Haags Historisch Museum, Korte Vijverberg 7, Den Haag, Open: di-za 10-17 uur, zo 12-17 uur. Info 070-36 46 940 of www.haagshistorischmuseum.nl

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten