Home Prijsvraag december

Prijsvraag december

  • Gepubliceerd op: 10 januari 2001
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Annemarie Houwink ten Cate

Hoe goed kennen we onze helden en schurken? Iedere maand een biografie van een belangwekkend persoon uit het verleden. U mag raden wie de hoofdpersoon is.


‘Maria, waarom weent gij zo, weent gij zo?
Omdat ik zo jong sterven moet, sterven moet…’
Zo klinkt in dit liedje de doodsklacht van Maria van Bourgondië, erfvrouwe van de Lage Landen, die in 1482 op 25-jarige leeftijd stierf. De bidtochten van het volk, waarbij in Brugge haar man, Maximiliaan van Oostenrijk, zelfs vooraan in de stoet liep, hadden niet mogen baten.
        Van het veelomvattende hertogdom Bourgondië maakte ook Gelre deel uit, waar – evenals in Holland en Vlaanderen – vanaf ongeveer 1350 anderhalve eeuw lang de Hoekse en Kabeljauwse twisten werden uitgevochten. Het ging hier om steeds wisselende groepen van edelen, families en steden, die vooral hun eigen plaatselijk belang nastreefden. De Kabeljauwen waren voor Bourgondië, en voor bisschop David van Utrecht; de Hoeken waren hun vijanden.
        Zoals de dood van Maria van Bourgondië in het springliedje voor kleine meisjes werd vereeuwigd, zo werd een Kabeljauwse krijgsman, die in hetzelfde jaar 1482 in een dorp op de grens van Gelre en ‘t Sticht stierf, dankzij liederen, gekostumeerde herdenkingen, schoolplaten en ballades in onze geschiedenis een vaderlandse held. Vooral de romantiek met haar belangstelling voor de Middeleeuwen drukte deze man, die zijn leven offerde terwille van de vrije aftocht van zijn medestrijders, aan haar boezem. Befaamde historici als Geyl en Romein zouden hem later geen letter waardig keuren.
        Zijn naam werd maar één keer schriftelijk vastgelegd, en wel in een kroniek uit de tijd zelf. In onze tijd heeft de Groningse cultureel antropoloog A.H.J. Prins acht jaar lang onderzoek verricht naar de dood van de vijftiende-eeuwse krijgsman. Een hoogtijdag beleefde de geleerde toen in 1978 tijdens een restauratie in de dorpskerk op de gewenste plek de schedel en vergane botresten werden blootgelegd van een dorpeling die daar naast zijn vader en bij andere familieleden begraven lag. Dit lijkt niet bijzonder, maar de schedel van juist deze man was zo gebarsten, dat men aan een vreselijk levenseinde moest denken. In het ‘kerckeboek’ of grafregister werd de dappere in de lijst met familienamen slechts als ‘de Leeuw’ aangeduid. Wat de vindplaats betreft was men op het goede spoor gezet, doordat ruim honderd jaar voordien de toenmalige burgemeester had genoteerd dat hem bij overlevering ter ore was gekomen dat ‘de Leeuw’ onder een Bentheimer zandstenen zerk bij de noordingang van het godshuis begraven lag.

Inzendingen graag voor 20 januari naar de redactie, postbus 1528, 1000 BM Amsterdam of redactiehn@vug.nl Onder de juiste inzendingen wordt DE EEUW VAN MIJN VADER door Geert Mak verloot.
De oplossing van vorige maand is Theo van Gogh. Prijswinnaar is mevrouw I. Van Aken uit Rotterdam.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer