• Inloggen
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Account aanmaken
    Historisch Nieuwsblad 5/2008

    Nederland en de band met Israël

    Sympathie voor een jonge staat

    Door: Jan Dirk Snel

    Jarenlang had Nederland de naam een speciale band te hebben met Israël, dat dit jaar zestig jaar bestaat. Waar kwam die Nederlandse liefde voor de Joodse staat vandaan?

    Drie portretjes stonden er thuis in Amsterdam-Buitenveldert op het bureau van Joop den Uyl: van zijn vrouw, van zijn jongste dochter en van Golda Meir, de vrouw die tussen 1969 en 1974 de minister-president van Israël was. Op een bijeenkomst van de Socialistische Internationale in december 1973 vloog Meir Den Uyl om de hals om hem te bedanken voor de Nederlandse steun tijden de Jom Kippoeroorlog.
    Tijdens de oorlogen van 1967 en 1973 stond Nederland massaal achter Israël. Samen met de Verenigde Staten werd ons land in 1973 getroffen door een Arabische olieboycot. Tienduizenden jongeren trokken na de voltooiing van hun middelbare school naar Israël om daar een jaartje in een kibboets te werken.
    De Nederlandse liefde voor Israël was er niet direct. De officiële buitenlandse politiek was aanvankelijk zeker niet pro-Israëlisch. Hoewel Nederland op 29 november 1947 voor het plan van de Verenigde Naties had gestemd om Palestina in een Joods en een Arabisch deel te verdelen, duurde het lang voor het Israël erkende: pas driekwart jaar na de stichting van de Joodse staat, op 29 januari 1949, was er een de facto-erkenning. De erkenning de jure volgde pas op 16 januari 1950, vier maanden voor Israëls tweede verjaardag. De koloniale oorlog die Nederland in Indonesië voerde was daarbij bepalend. De Nederlandse regering maakte zich vooral druk om eventuele reacties van moslims in Zuidoost-Azië.
    Ditzelfde koloniale denken zorgde juist wel voor Nederlandse steun in 1956, toen Israël in overleg met twee andere Europese koloniale machten, Engeland en Frankrijk, de Sinaï-woestijn veroverde en zij het door de Egyptische leider Nasser genationaliseerde Suezkanaal bezetten. Amerika stelde zich kritisch op en maakte een einde aan het avontuur, maar de relatie tussen Nederland en Israël was in deze periode al goed.

    Bedevaartsoord
    Nederland was in de jaren vijftig een verzuild land. Het opmerkelijke is dat in feite alle bevolkingsgroepen – meer dan in veel andere landen – goede redenen hadden om sympathie voor de nieuwe Joodse staat op te vatten.
    Van essentieel belang was dat de Nederlandse regering tussen 1948 en 1958 werd geleid door een sociaal-democraat, Willem Drees. Joden hadden in de Nederlandse arbeidersbeweging altijd een grote rol gespeeld. Dat gold met name voor Amsterdam. Men hoeft alleen maar te wijzen op Henri Polak, de grote man van de Algemeene Nederlandsche Diamantbewerkersbond. Voor Nederlandse socialisten was solidariteit met socialistische zionisten dan ook vanzelfsprekend.
    Alle Israëlische kabinetten tot 1977 werden bovendien gedomineerd door de Arbeiderspartij. Voor socialisten was Israël met zijn collectieve landbouw, collectief grondbezit en machtige vakbondsinstellingen misschien net geen socialistische heilsstaat, maar het herbergde wel de belofte van een fatsoenlijke democratische socialistische staat, een gunstig tegenvoorbeeld naast de communistische dictaturen in Oost-Europa.
    In Israël werd een nieuwe maatschappij opgebouwd, een lichtend voorbeeld van moderniteit in vergelijking met de feodale Arabische samenlevingen. Na zijn aftreden maakte Drees in 1960 een rondreis door Israël, waarna hij het land vervolgens als democratisch en socialistisch model aanprees in een reeks lezingen voor de VARA-radio.

    Wilt u meer geschiedenisverhalen lezen?

    Ontdek de duizenden verhalen die we voor onze abonnees beschikbaar stellen, lees de nieuwste artikelen uit Historisch Nieuwsblad en ontvang iedere week leestips van de redactie in uw mailbox. Met Historisch Nieuwsblad Online krijgt u altijd de juiste historische context om het nieuws van nu te begrijpen.
    Registreer nu en lees de eerste maand voor slechts 1 euro!

    Al abonnee? Log dan in en lees direct alle geschiedenisverhalen online. Heeft u nog geen account of is uw emailadres niet bij ons geregistreerd? Lees dan hier hoe u verder kunt lezen.

    Word lidInloggen