Home ‘Communisten wilden rechtvaardige wereld’

‘Communisten wilden rechtvaardige wereld’

  • Gepubliceerd op: 29 oktober 2013
  • Laatste update 25 mei 2023
  • Auteur:
    Bas Kromhout
  • 3 minuten leestijd

‘Ik vind de vergelijking nogal beledigend,’ reageert Ben Bosch op de stelling van deze maand. Die luidt: ‘Communisten in de Koude Oorlog waren net zo fout als NSB’ers in de jaren dertig.’ Volgens Bosch klopt dat niet, want communisten waren ‘meelopers die droomden van een rechtvaardige wereld’. En al spreekt de stelling van NSB’ers in de jaren dertig, je kunt er niet omheen dat zij in de Tweede Wereldoorlog fout zijn geweest en de communisten niet.
           
Ook Wout Claessens neemt het op voor het communisme, dat ‘zeer sympathiek’ kan zijn, althans ‘in pure vorm’. Dat geldt volgens Olav ten Broek niet voor de ideeën van Stalin en Mao, want zij regeerden ‘niet volgens de leer van Karl Marx en waren zeer zeker geen communisten’. Johan Snijders schrijft: ‘Van geen enkele Nederlandse communist is bekend dat hij misdaden tegen de menselijkheid of oorlogsmisdaden heeft gepleegd of goedgekeurd.’
           
Fred Westen heeft ‘de indruk dat de communisten in Nederland de democratie respecteerden, terwijl de NSB buitenparlementaire intimidatie toepaste’. Bovendien, schrijft A. van Dijk, was de NSB racistisch en de CPN niet. ‘Wel is het zo dat het communisme veel slachtoffers gemaakt heeft, maar niet vanuit racistische motieven. Dat is toch iets anders.’
           
J.A.H. van Eekelen ziet geen verschil: het Sovjetsysteem was ‘een even stompzinnige dictatuur als die van Hitler’. Nederlandse communisten, schrijft Hans Groen, ‘konden weten dat er onder het communisme vreselijke dingen gebeurden’. En M. van Dijk merkt op: ‘Waarom is sympathiseren met Mao of Pol Pot minder erg dan sympathiseren met Hitler?’
           
Een aantal respondenten vindt zelfs dat de vergelijking negatief uitvalt voor de communisten. ‘De NSB heeft in de jaren dertig nooit opgeroepen om de loyaliteit te verleggen naar het Derde Rijk,’ stelt O. Swaneveld. ‘Maar CPN-leider Paul de Groot stelde na de oorlog dat ingeval van een gewapend conflict tussen West en Oost, de Nederlandse communisten onvoorwaardelijk voor het Oosten zouden kiezen. Dat was een oproep tot landverraad.’

Ook Jan Rolf Staal vindt communisten ‘eigenlijk erger’ dan NSB’ers. ‘In de jaren dertig kon men nog niet volledig voorzien wat de NSB allemaal zou brengen. In de Koude Oorlog waren de misdaden van Stalin en Mao echter volkomen helder.’

‘Communisten in de Koude Oorlog waren net zo fout als NSB’ers in de jaren dertig’

Eens                            29 %
Oneens                        55 %
Geen mening              16 %

OPMERKELIJK
‘Het getuigt van heel veel moed als je je onttrekt aan het tijdsbeeld en volkomen onafhankelijk een ideologie doorziet.’
–    M.P.G.M. Hesseling

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer