Tijdens de Collegedag Wereldwijde Koude Oorlog geeft militair historicus Christ Klep een lezing over het Midden-Oosten. Met zijn olievoorraden en strategische ligging was de regio tijdens de Koude Oorlog een hoofdprijs voor de Sovjets en Amerikanen. Maar het bleek ook een moeilijk te beheersen slangenkuil.
Christ Klep: ‘In mijn lezing onderzoek ik of we de Koude Oorlog in het Midden-Oosten duidelijk kunnen afbakenen. Valt er bijvoorbeeld iets te zeggen voor de stelling dat de Koude Oorlog in het Midden-Oosten is begonnen? En eindigde het conflict in die regio al in 1980, vooral door de Iraanse Revolutie en de bloedige oorlog tussen Iran en buurland Irak?
Het Midden-Oosten had tijdens de Koude Oorlog een rijk speelveld: er waren daar zoveel religieuze en politieke groeperingen dat het voor de Amerikanen en Sovjets logisch was om voor een verdeel-en-heers-politiek te kiezen. In documenten van Amerikaanse ambassades ging het veel over die ingewikkelde situatie in het Midden-Oosten. Maar in diezelfde documenten schreven diplomaten ook over de ongelofelijke mogelijkheden die het bood om de boel naar Amerikaanse hand te zetten.
‘Hebben we het gebrek aan democratie in het Midden-Oosten zelf veroorzaakt?’
De effecten van de Koude Oorlog zijn nog altijd zichtbaar in het Midden-Oosten. Tijdens het college onderzoek ik of het gebrek aan democratie in de regio vooral het gevolg is van een culturele achterstand en de islam, of van de verdeel-en-heers-politiek van toen. Met andere woorden: hebben we het gebrek aan democratie in het Midden-Oosten zelf veroorzaakt?
Ten slotte probeer ik de vraag te beantwoorden wie de Koude Oorlog in het Midden-Oosten heeft gewonnen. In eerste oogopslag lijkt het alsof de communisten en Amerikanen min of meer gelijke invloed hadden, maar ik denk dat er wel een winnaar valt aan te wijzen. Een van de grootmachten won met 2-1, in blessuretijd. Welke partij dat was, vertel ik u graag tijdens het college.’
Openingsafbeelding: Afghaanse Moedjahedien met veroverde Sovjetwapens. Bron: Erwin Franzen/Flickr/
