In zijn boek Het atoomtijdperk beschrijft Plokhy hoe kernwapens het geopolitieke krachtenveld voorgoed veranderden. Bij de ontwikkeling van de atoombom zagen wetenschappers al snel in dat er een machtsbalans nodig was. ‘Sommigen verlieten daarom het Manhattan Project of besloten voor de Sovjet‑Unie te spioneren. Niet uit communistische overtuigingen, maar om een gelijk speelveld te creëren. Het idee was dat je meer dan één kernmacht nodig hebt om de wereld veilig te houden, omdat ze elkaar in bedwang houden.’
Dankzij de angst voor wederzijdse vernietiging hebben we de Koude Oorlog overleefd, stelt Plokhy. ‘Er was een gedeelde interesse in het maken van internationale afspraken, een zekere solidariteit tussen nucleaire machten – deels uit egoïsme, want de grote jongens wilden de kernwapens natuurlijk voor zichzelf houden.’ Maar het is volgens Plokhy ook een kwestie van ‘geluk’ geweest dat het niet misging toen de wereld een paar keer langs de nucleaire afgrond scheerde.
Sinds 2002 bevinden we ons volgens de historicus in een nieuwe kernwapenwedloop, en inmiddels speelt Poetin ‘heel sluw’ in op de westerse angst voor kernwapens. Plokhy ziet maar één oplossing: ‘Om nucleaire chantage tegen te gaan, moet je reageren op intimidatie met een geloofwaardige eigen bedreiging. Dat klinkt oorlogszuchtig en niet bepaald aantrekkelijk. Maar je moet gebruiken wat werkt omdat het hier gaat om ons voortbestaan.’
Nucleair blufpoker is een moreel dilemma, zegt hij. ‘Maar met Rusland, de Verenigde Staten en China hebben we drie kernmachten die in flux zijn. De panelen schuiven op het geopolitieke toneel. Daarom moeten we uiterst voorzichtig zijn. Het is een zeer complex en moeilijk spel, maar we hebben het redelijk goed gespeeld tijdens de Koude Oorlog. Dat is een les die we kunnen, nee, móéten trekken uit de geschiedenis.’
