Home Joke E. Korteweg, Kaperbloed en koopmansgeest. ‘Legale zeeroof’ door de eeuwen heen

Joke E. Korteweg, Kaperbloed en koopmansgeest. ‘Legale zeeroof’ door de eeuwen heen

Vibeke Roeper

Gepubliceerd op: 26 juni 2006

Update 7 april 2020

Een boek over kaapvaart, de legale vorm van zeeroof, gaat vanzelfsprekend ook over de illegale vorm ervan: piraterij. Het onderscheid is namelijk niet zelden schimmig. Wat vanuit het perspectief van de ene natie een legale vorm van verzet en oorlogsinzet was, was dat volgens de aangevallen partij niet altijd. Zo gaven de Staten-Generaal tijdens de Tachtigjarig Oorlog kaperbrieven uit om Spaanse schepen te veroveren. Maar Spanje erkende de Republiek niet en beschouwde de Nederlandse kapers als criminelen en terroristen - als piraten dus, die de doodstraf verdienden als ze gepakt werden.

Daar staat tegenover dat het er bij de meeste gevallen van legale zeeroof zeer gemoedelijk aan toeging. Naties die elkaar erkenden, wikkelden een kaping volgens onderlinge afspraken af. De overvallen bemanning had daardoor weinig te vrezen. Kaapvaart was voor veel koopvaardijreders in oorlogstijd een aantrekkelijk alternatief voor de handelsvaart.

Zij konden om een kaper- of commissiebrief vragen: een vergunning om vijandelijke schepen te overvallen en de lading te confisqueren. Een prijshof onderzocht vervolgens of men zich aan de regels had gehouden en of schip en lading als 'goede prijs' geveild mochten worden. Was alles in orde, dan kregen de reder en de bemanning van het kaperschip hun deel.

Kaperbloed en koopmansgeest beschrijft de geschiedenis van de zeeroof, van de Oudheid tot de tegenwoordige tijd, aan de hand van een bonte verzameling van feiten en anekdotes. De auteur ontleende die aan vele tientallen bronnen, variërend van moderne studies tot populaire liedjes, eigentijdse pamfletten en historieverhalen.

De vele details ontnemen enigszins het zicht op de grote lijnen in het verhaal. Als in de epiloog de balans wordt opgemaakt van een kleine 3000 jaar kaapvaart, is het verband tussen de zeerovers bij Homerus, de Duinkerker kapers, boekanier Dieuwertje uit Harlingen en hedendaagse piraten uit Singapore ver te zoeken.

De conclusie dat elke generatie de zeerovers krijgt die zij verdient, steekt dan ook wat mager af tegen de bronnenrijkdom die de basis was voor dit ambitieuze boek. Kaperbloed en koopmansgeest laat zich daarom het best lezen als een lange reeks verrassende inkijkjes in een wereld die nog steeds tot ieders verbeelding spreekt.

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten