• Inloggen
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Historisch Nieuwsblad 4/2016

    Isaac Newton en de natuurkunde

    Newtons wonderjaar

    Door: Geertje Dekkers

    Vanwege een uitbraak van de pest bracht Isaac Newton 1666 in afzondering door. In zijn isolement ontwikkelde hij revolutionaire ideeën over de werking van het licht en de beweging van de materie. En alsof dat nog niet genoeg was, vernieuwde hij ook de wiskunde.

    Cambridge, de jaren zestig van de zeventiende eeuw. Isaac Newton is een jonge student en krijgt colleges over het werk van Aristoteles, dat universitaire geleerden al eeuwenlang herkauwen. Maar hij heeft andere interesses en zoekt zijn eigen weg. Op een zomerdag, bijvoorbeeld, staart hij met zijn rechteroog naar een reflectie van de zon in een spiegel. Het licht is fel en als hij na een tijd zijn blik verlegt naar een donkere hoek van de kamer, ziet hij een helder ‘nabeeld’. Alsof hij nog steeds naar de zon kijkt.

    Een voorzichtig mens zou het hierbij laten, maar Newton herhaalt de tests totdat het nabeeld permanent voor zijn oog lijkt te hangen. Steeds als hij naar de donkere hoek kijkt, of juist naar een wolk of een ander helder object, ziet hij felle vlekken. Lezen of schrijven gaat niet meer en Newton moet zich een paar dagen opsluiten in een donkere kamer om zijn ogen rust te geven. De ergste zonneschade lijkt daarna hersteld, maar de vlekken blijven nog maandenlang opspelen als hij probeert zich te concentreren.
     
    Newtons proefondervindelijke onderzoek is opmerkelijk, en niet alleen vanwege de grote kans op blijvende blindheid. Want doorsnee-academici houden zich in Newtons jonge jaren niet bezig met experimenten. Zij lezen Aristoteles, Plato en andere antieke filosofen, in de verwachting daar de waarheid te vinden. En Newton zou dat ook moeten doen, vinden de hooggeleerden.
     

    Newton legt de basis voor nieuwe wis-en natuurkunde

    Maar dan dient zich een ramp aan, die een groot geluk zal blijken voor de natuurwetenschap. In Engeland speelt de builenpest op en daarom sluiten bestuurders in Cambridge de colleges. Newton vertrekt naar het huis van zijn moeder in Woolsthorpe-by-Colsterworth, een gehucht in Lincolnshire. Daar brengt hij in alle rust de laatste maanden van 1665 door, en vrijwel het hele jaar 1666.

    Zonder afleidende colleges over oude Grieken of andere verplichtingen heeft hij alle tijd om te peinzen over de werking van het licht, over de wetten van beweging en over de wiskundige taal om dat alles in te beschrijven. De 23-jarige student zet grote denkstappen vooruit – zo groot dat 1666 achteraf zijn ‘wonderjaar’ zal worden genoemd. In dat jaar legt hij de basis voor een radicaal nieuwe wis- en natuurkunde, die middelbare scholieren tot op de dag van vandaag krijgen aangeleerd.
     

    Wilt u meer geschiedenisverhalen lezen?

    Ontdek de duizenden verhalen die we voor onze abonnees beschikbaar stellen, lees de nieuwste artikelen uit Historisch Nieuwsblad en ontvang iedere week leestips van de redactie in uw mailbox. Met Historisch Nieuwsblad Online krijgt u altijd de juiste historische context om het nieuws van nu te begrijpen.
    Registreer nu en lees de eerste maand voor slechts 1 euro!

    Al abonnee? Log dan in en lees direct alle geschiedenisverhalen online. Heeft u nog geen account of is uw emailadres niet bij ons geregistreerd? Lees dan hier hoe u verder kunt lezen.

    Word lidInloggen