Home Het Souvenir

Het Souvenir

Floor Bal

Schrijfster en onderzoekster

Gepubliceerd op: 21 maart 2005

Update 7 april 2020

Voorwerpen houden de herinnering aan belangrijke gebeurtenissen levend. Prominente Nederlanders vertellen over hun aandenken aan een bewogen periode in hun professionele leven. Majoor Bosshardt kreeg de Yad Vashem-onderscheiding voor het redden van meer dan zeventig joodse kinderen in de Tweede Wereldoorlog.

In de boekenkast staat hij, naast een persoonlijke kerstkaart van de koningin. Het is een simpele medaille in een klein doosje. De begeleidende oorkonde noemt Alida Bosshardt 'righteous among the nations'. 

'Eigenlijk is het heel wonderlijk verlopen,' vertelt de gepensioneerde luitenant-kolonel van het Leger des Heils. Een nieuwe bewoonster bij haar in het pand bleek haar nog te kennen van vroeger. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zat zij met haar zussen ondergedoken in het kindertehuis waar Bosshardt werkte. 'Toen ze hoorden dat ik negentig werd, hebben ze de onderscheiding voor me aangevraagd.' 

In 1934 ging majoor Bosshardt werken in kindertehuis Zonnehoek van het Leger des Heils in Amsterdam. 'Het zat aan de Rapenburgstraat, op de plek van de huidige brandweerkazerne en de IJ-tunnel. Daar woonden we met ongeveer honderd kinderen en veertig vrouwen.' 

In de loop van de oorlog stonden er regelmatig mensen voor de deur die hun kinderen kwamen brengen. 'Die hadden dan gehoord dat bij het Leger des Heils voor joodse kinderen werd gezorgd. Ze moesten onderduiken en met een baby erbij was dat heel moeilijk. Vaak wisten ze niet waar ze terecht zouden komen. Wij vonden dat we kinderen in nood moesten helpen. Eerlijk gezegd dachten we ook dat het niet zo'n vaart zou lopen met de Duitsers.' 

Als er meerdere kinderen uit één gezin kwamen, bleven ze in het kindertehuis tussen de andere kinderen, omdat de zusters hen niet van elkaar wilden scheiden. Baby's werden door majoor Bosshardt naar veilige adressen door heel Nederland gebracht. 

'De directrice vroeg aan mij of ik de kinderen wilde onderbrengen. Ik legde het kindje dan met een kruikje in een reismandje, waar ik luchtgaatjes in had gemaakt. Dat mandje ging vervolgens achter op mijn fiets. In het begin fietste ik naar Overijssel; daar deed ik vaak een uur of vijf over. Later, toen die route was afgesloten, ging ik richting Putten en Ermelo. Omdat het zo ver was, vertrok ik meestal 's ochtends heel vroeg. Als ik het kind had afgeleverd, ging ik meteen weer terug. Eén keer heb ik de broek die ik onder mijn rok aanhad onderweg geruild met een boerin voor eten. Op de terugweg had ik zulke koude benen; dat heb ik nooit meer gedaan!' 

Ondanks de gevaren was Bosshardt nooit bang. 'Ik ben heel naïef geweest in de oorlog. Ik doe toch goede dingen, dacht ik. Nooit besefte ik wat er kon gebeuren als ik aangehouden werd. Pas later ben ik dat beter gaan begrijpen. Eén keer bood een Duitse chauffeur me een lift aan. Het was een vrachtwagen, dus ben ik maar achterin bij mijn fiets gaan zitten. De hele weg naar Amsterdam bad ik God in de hemel dat het kindje niet zou huilen. Maar de chauffeur heeft niets in de gaten gehad.' 

Het waren niet de babytransporten die de majoor in de cel deden belanden. 'Het Leger des Heils was vanaf het begin van de oorlog verboden. Omdat we wel geld nodig hadden om voor de kinderen te zorgen, ging ik toch regelmatig collecteren. In Bussum werd ik daarvoor opgepakt. Elke dag werd ik verhoord door de commandant, die mij vroeg of ik voor het Leger des Heils op pad was. Steevast antwoordde ik dat ik voor het kindertehuis collecteerde, maar dat ik lid was van het internationale Leger de Heils en dat ik na de oorlog mijn uniform weer aan zou trekken. 

Drie weken heb ik daar gezeten. Op een ochtend deed de commandant de deur van de verhoorkamer open en ging hij zelf weg. Na een paar minuten ben ik rustig naar buiten gelopen. Die man heeft vast gedacht: ik kan niets met die juffer.'

Nieuwste berichten

Het Russische parlement heeft nooit veel te vertellen gehad
Het Russische parlement heeft nooit veel te vertellen gehad
Artikel

Het Russische parlement heeft nooit veel te vertellen gehad

De Russen gaan van 18 tot en met 20 september naar de stembus om de 450 leden van het parlement – de Staatsdoema – te kiezen. Dat deze verkiezingen geen ‘feest van de democratie’ zijn, past in de politieke geschiedenis van Rusland. Een echte parlementaire cultuur kon daar nooit opbloeien 4 oktober 1993. Tanks die...

Lees meer
Verkiezingsfraude kwam regelmatig voor in de Verenigde Staten
Verkiezingsfraude kwam regelmatig voor in de Verenigde Staten
Artikel

Verkiezingsfraude kwam regelmatig voor in de Verenigde Staten

Zogenaamd om stemfraude bij de komende congresverkiezingen in Amerika te voorkomen, pleit Donald Trump voor landelijke regels die voor alle staten moeten gelden. Hij is er wat laat mee, want de echte wanpraktijken bij Amerikaanse verkiezingen dateren vooral van de negentiende eeuw en de eerste helft van de twintigste eeuw. Dit artikel krijg je van...

Lees meer
Keeper Farzaneh Tavasoli van het Iraanse zaalvoetbalteam in 2025.
Keeper Farzaneh Tavasoli van het Iraanse zaalvoetbalteam in 2025.
Artikel

Iraanse sporters dagen de macht uit

In Iran vormen sport, protest en politiek al eeuwenlang een nauw verweven, maar ook conflictueuze drie-eenheid. Nu zijn het vaak vrouwelijke voetballers die van zich laten horen. Ooit waren het worstelaars, vertelt politicoloog Caroline Azad. Gholamreza Takhti is een legende in Iran. In de jaren vijftig van de vorige eeuw werd deze worstelaar – ‘met...

Lees meer
Een kamp van Artsen zonder Grenzen in Tsjaad.
Een kamp van Artsen zonder Grenzen in Tsjaad.
Artikel

Artsen zonder Grenzen: onafhankelijk, maar nooit apolitiek

Een groep artsen die vond dat het Rode Kruis niet genoeg deed tegen mensenrechtenschendingen in Biafra, stichtte in 1971 de medische hulporganisatie Artsen zonder Grenzen. De initiatiefnemers wilden volledig apolitiek opereren, maar dat bleek in de praktijk vrijwel onmogelijk. Médecins Sans Frontières (MSF), de moederorganisatie van Artsen zonder Grenzen, is een medische internationale hulporganisatie. Momenteel biedt MSF hulp in Nepal na een dodelijke overstroming en is de organisatie werkzaam in Oekraïne en Gaza, waar ze...

Lees meer
Loginmenu afsluiten