Home Gezien: tentoonstelling

Gezien: tentoonstelling

  • Gepubliceerd op: 23 mei 2006
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Marieke Prins

Fietsers naderen over een zandweg. Een man met hoed en een lange jas doet een stap naar voren en houdt een spiegelei op. Alle fietsers remmen. De eerste fietser toont trots zijn rijwielplaatje. De volgende heeft er geen en moet zijn rijwiel afstaan. Bedaard loopt de controleur ermee naar de kant van de weg.



Het is een fragment uit het Polygoon Journaal, dat te zien is op de tentoonstelling Loden last! Fietsbelasting 1924-1941, in het Rotterdamse Belasting en Douanemuseum. Het item uit 1941 gaat over de afschaffing van de rijwielbelasting. Niemand treurde daarom want de 3 gulden, later 2,50 die het kostte om een jaar te mogen fietsen, was voor veel mensen moeilijk op te brengen. Voor een dienstbode was het een weekinkomen.

Wie keurig betaalde kreeg een koperen plaatje. Wie dat niet kon, kwam soms in aanmerking voor een gratis plaatje, met een gat erin. Heel vervelend want tijdens het fietsen was dat voor iedereen zichtbaar. 

De twee zaaltjes van de tentoonstelling staan en hangen vol met voorwerpen, teksten en foto’s uit de jaren twintig en dertig. Zo is er een venijnig stripverhaal over Colijn, die ‘het stalen ros der kleine luyden’ vilt, en een vrolijke fotospecial uit de Panorama van 1924 over de nieuwe belasting, met foto’s van jongedames en een oude zuster op de fiets.

Een deuntje uit 1937 klinkt: ‘Bij ons mag je nu eenmaal niks voor niks, Voor een jaartje mag je fietsen voor een riks!’ De glimmende zwarte rijwielen van Fongers of Gazelle zou je zo mee willen nemen.

Deze tentoonstelling bewijst maar weer eens dat een relatief klein onderwerp vaak heel geschikt is om de sfeer van een historisch tijdperk weer te geven. Grote thema’s komen ook langs op deze expositie, zoals rijkdom en armoede, en de relatie tussen politiek en burger.

De NSB was tégen de fietsbelasting. Op een pamflet uit 1941 kondigt de partij aan dat deze belasting, waartegen ze in het democratische tijdperk vergeefs hadden gestreden, nu wel snel zal verdwijnen. En zo gebeurde het.

Ter ere van de afschaffing rijmde de Rotterdamse dichter Koos Speenhoff: ‘Is dit heengaan niet een teken van den grooten nieuwen tijd? Van de menschelijke vrijheid, rustend op verdraagzaamheid?’ 

Loden last! Fietsbelasting 1924-1941 Tot 4 september. Belasting- en Douanemuseum, Parklaan 14-16, Rotterdam. Open di-zo 11-17 uur. Info: 010-44 00 200 of www.belastingdienst.nl/bdmuseum/ 

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer