Is het mogelijk om een geschiedenisboek voor de middelbare school te schrijven zonder de termen ‘Tweede Wereldoorlog’ en ‘holocaust’ te gebruiken? Die vraag heeft de Noorse gemoederen de afgelopen tijd beziggehouden.
Aanleiding is een recent leerplan voor het geschiedenisonderwijs in Noorwegen. Het is een omschrijving van wat er per vakgebied op de middelbare school aan bod moet komen en wat de leerlingen aan het einde van hun schoolcarrière moeten weten. ‘Het vak geschiedenis moet bijdragen aan het begrijpen van verbintenissen tussen vroeger, nu en de toekomst, en het moet inzicht geven in het denken en handelen van de mens,’ staat er in het nieuwe leerplan. De Eerste en Tweede Wereldoorlog worden niet meer genoemd. Andere ontbrekende woorden in het voorstel zijn ‘communisme’, ‘Russische Revolutie’, ‘nazisme’, ‘Koude Oorlog’, ‘Verenigde Naties’, ‘Europese Unie’ en ‘de val van de Muur’.
Geschiedenisleraren, hoogleraren en zelfs leerlingen zelf hebben de afgelopen maanden geprotesteerd. ‘Ik mis de centrale onderwerpen,’ zegt geschiedenisprofessor Øystein Sørensen van de Universiteit in Oslo. Volgens hem kan het leerplan ertoe leiden dat komende generaties geen verbanden meer zien. ‘En als je de oorzaak van historische fenomenen niet kent, kun je er ook niet voor zorgen dat ze niet nog een keer plaatsvinden.’
Andere kritiek is dat het plan enkele tientallen tijdrovende leermethodes omvat. De nadruk ligt op het zelf onderzoeken, het vergaren en vertalen van informatie, het maken van digitale, verbale en visuele presentaties, en het lezen van statistieken. Leerlingen met geschiedenis in hun pakket krijgen in de hoogste klassen echter nog maar twee uur les in dit vak. ‘Het is niet realistisch te verwachten dat scholieren dat alles in die twee uur kunnen leren,’ menen docenten.
De instantie die het leerplan in opdracht van het ministerie van Onderwijs ontwikkelde, heeft het plan inmiddels voorgelegd aan vakmensen. Na kritiek is het op enkele punten aangepast. ‘Er staat nu duidelijk in dat leerlingen moeten leren over internationale conflicten in de twintigste eeuw. Er is geen geschiedenisleraar die dan geen aandacht besteedt aan de wereldoorlogen,’ zegt woordvoerder Kari Anne Kvarving. ‘We hebben het minder algemeen gemaakt. Maar de verantwoordelijkheid ligt meer dan vroeger, toen alles in detail was uitgewerkt, bij de docent. Hij of zij beslist hoe een breed thema wordt ingevuld.’
Momenteel buigt het Noorse ministerie van Onderwijs en Wetenschap zich over het leerplan. Als het goedgekeurd wordt, gaat het komend schooljaar in.
