Home Forum

Forum

  • Gepubliceerd op: 18 juni 2009
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Bas Kromhout

‘Wij hebben als kinderen de crisis van de jaren dertig meegemaakt en de huidige is in geen enkel opzicht hiermee te vergelijken,’ schrijft B. van Raalte. Hij is het eens met de stelling: ‘De huidige crisis lijkt in niets op die van de jaren dertig.’ Van de 217 forumdeelnemers deelt 47 procent die mening. Daarentegen vindt 37 procent dat er wel degelijk grote overeenkomsten zijn.

Volgens veel respondenten was de crisis van de jaren 1930 veel ernstiger dan die van nu. ‘De woon- en gezondheidsomstandigheden waren veel slechter,’ schrijft M. Bouman. ‘Er was toen geen werkloosheidsuitkering, zoals nu. Wel waren er steunmaatregelen, zoals het fietsplaatje, waardoor je met de vinger werd nagewezen.’

Dat is vandaag de dag wel anders, vindt H.D.F. Glemet. ‘Ik heb nog geen rijen gezien voor de arbeidsbureaus, wel bij de kaartverkoop voor popconcerten.’ En G.P.J. van Daalen schrijft: ‘Er zijn nog geen wanhopige mensen een flatgebouw af gesprongen.’ Volgens H. Moors betekent de kredietcrisis slechts dat mensen ‘even terug moeten in luxe en hebberigheid’. ‘De meeste mensen zeggen zelfs er niets van te merken,’ vult H.F. Stroet aan. ‘Dat was in de jaren dertig wel anders.’

E.R. van Dooren wijst erop dat de crisis destijds grote politieke gevolgen had. ‘Uit de onvrede die toen ontstond zijn de nodige dictators voortgekomen. Daar hoeven we ons nu geen zorgen over te maken.’
Dat de huidige crisis minder diep ingrijpt, is volgens verschillende respondenten te danken aan de overheid, die anders reageert dan tachtig jaar geleden. ‘Toen handhaafden wij te lang de gouden standaard,’ schrijft L.M. van der Stempel. ‘Er was geen enkele mondiale samenwerking om de crisis te bestrijden. Er waren geen internationale instituten zoals de Europese Centrale Bank, het IMF en de Wereldbank. Er was ook nauwelijks een vangnet.’ Volgens S. Zigterman Rustenburg reageren westerse landen ‘nu meer gezamenlijk en in overleg. Ook het bestaan van de euro geeft meer stabiliteit.’

Respondenten die het oneens zijn met de stelling wijzen op overeenkomsten in de manier waarop de problemen zijn ontstaan. ‘Ook in de jaren dertig werd de crisis veroorzaakt door koop en verkoop van gebakken lucht,’ aldus A. Raatgever, verwijzend naar de beurskrach van 1929.

Net als toen is de huidige crisis veroorzaakt door ‘overspannen koersstijgingen op de aandelenbeurzen, aangejaagd door kredietconstructies die op drijfzand zijn gebouwd,’ schrijft R. Mulder. ‘Het is ongelooflijk dat de financiële wereld dit heeft kunnen laten gebeuren. Ook valt toezichthoudende instanties nu het nodige te verwijten. Die waren er in 1929 niet.’ Volgens J.J. Kloosterman vertonen beide crises dezelfde kenmerken: ‘Massale vernietiging van kapitaal, sterke afname van de economische groei, en grote dreigende werkloosheid.’

Hoewel de huidige werkloosheid nog niet het vooroorlogse dieptepunt heeft bereikt, zal dat volgens sommige respondenten op termijn wel gebeuren. ‘We hebben nog lang niet het dal van de financiële crisis bereikt,’ schrijft A. Molier. ‘De effecten voor de economie en met name de werkloosheid zullen zich pas in volle omvang aandienen vanaf 2010 of 2012.’

Ook K. Bozelie denkt ‘dat de crisis in alle hevigheid nog moet losbarsten’. Volgens P. van der Kroft is er nu ‘een veel groter internationaal probleem’ dan in de jaren dertig. ‘Vanwege het effect van de globalisering dringt deze crisis veel dieper door in alle geledingen van de mondiale samenleving,’ aldus J. Visser. ‘Deze crisis raakt echt iedereen.’

Dekolonisatie
Volgende maand besteedt Historisch Nieuwsblad aandacht aan de dekolonisatie van Azië en Afrika. Op 17 augustus wordt in Indonesië het uitroepen van de onafhankelijkheid in 1945 herdacht. Daarom luidt dit keer de stelling:

‘Nederland heeft de dekolonisatie van Indonesië goed afgehandeld.’

[grafiek]

Eens: 47 %
Oneens: 37 %
Geen mening: 16 %

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer