Home Actiegroep van Klaas Dijkhoff tegen antidemocratische politiek heeft voorloper in de jaren dertig

Actiegroep van Klaas Dijkhoff tegen antidemocratische politiek heeft voorloper in de jaren dertig

Voormalig VVD-politicus Klaas Dijkhoff heeft een actiegroep opgericht om de Nederlandse democratie te versterken tegen de aanvallen van populisten: Voor Ons Nederland (VON). Deze niet-partijgebonden organisatie heeft veel gemeen met de beweging Eenheid Door Democratie, die in 1935 werd opgericht om een politiek breed front te vormen tegen het opkomende fascisme en communisme.

Actiegroep van Klaas Dijkhoff tegen antidemocratische politiek heeft voorloper in de jaren dertig

Gepubliceerd op: 18 juni 2025

Update 26 september 2025

Populisten zoals Geert Wilders bedreigen de Nederlandse democratie, schrijven Dijkhoff en Mark Thiessen, oud-campagnestrateeg van de VVD en mede-oprichter van Voor Ons Nederland in NRC. ‘Wat we nodig hebben is een nieuwe beweging van democratische krachten die de traditionele scheidslijnen overstijgt.’

Dit artikel krijg je van ons cadeau

Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en je hebt direct toegang.

Zo’n beweging bestond ook in de jaren dertig. De Nederlandsche Vereniging voor Eenheid Door Democratie zag in het voorjaar 1935 het licht, kort nadat de NSB bij Provinciale Statenverkiezingen 7,9 procent van de stemmen had behaald. Voorzitter was de predikant Heije Faber uit Velsen. EDD spoorde alle Nederlanders aan om bij volgende verkiezingen op democratische partijen te stemmen en zo het extremisme een halt toe te roepen.

EDD deed op een beroep de ‘rijke democratische traditie’ van Nederland

EED verspreidde deze boodschap met behulp van posters, brochures, boeken en massabijeenkomsten. Daarbij bediende de vereniging zich van een gematigd nationalisme door een beroep te doen op de ‘rijke democratische traditie’ van Nederland. ‘Wie de dictatuur verdedigt, raakt iets heel levends in de Nederlandsche volksziel,’ zo stond in de eerste EDD-brochure. De vereniging kreeg steun uit liberale, sociaal-democratische en confessionele hoek. In twee jaar tijd werden 20.000 Nederlanders lid.

Hoewel de beweging vooral reageerde op het succes van de NSB, keerde zij zich nadrukkelijk ook tegen extremisme van linkerzijde. De NSB-leuze ‘Mussert of Moskou’ werd door de EDD veranderd in ‘Mussert noch Moskou’.

De eerstvolgende test voor de democratie waren de Tweede Kamerverkiezingen van 1937. Is het Eenheid Door Democratie toen gelukt het extremistische tij te keren? Dat leest u in het artikel Mussert of Moskou? Crisis in de Nederlandse democratie.

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten